1930 etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
1930 etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak

iraila 15, 2026

ARRASATEKO LUISTARREN BANDERAREN BEDEINKAPENA. 1930


Luistarren zuzendaritza 1930ean , Jose Markiegi apaizarekin

Etxebarria, Galarta, XX, Gorosabel, Etxebarria, Azkoaga, XX,XX,XX, Markiegi, Uranga, XX

Azken gerra aurreko urteetan herrietako gazteriaren ekimena koordenada erlijiosoetatik bideratzen zen hein handi batean. Arrasate ez zen salbuespena eta neskak eta mutilak euren elkarteetan bereizten ziren: Luisak, mutilak eta Mariaren Alabak, neskak. Gerra amaituta gero ere luze iraun zuen sailkapen horrek. Gaurkoak 1930era garamatza, eta Arrasateko Luisen Banderaren bedeinkapena dakarkigu. Ikusiko dugun bezala, ez ziren ekintza haiek txantxetakoak eta egitarau borobila prestatu zen, alde guztietatik. 

Venancio del  Val kazetari gasteiztarrak ematen digu egun haren berri, “Heraldo Alavés” egunkariaren azaroaren 18ko edizioan. Venancio nahiko ondo ezagutu nuen – Arabako kulturaren pertsonaia ospetsua izan genuen XX.ean, besteak beste Urrezko Zeledonen lehendakari- eta kronikan deskribatzen duena berak ere bizi izan zuen, luistar konbentzitua baitzen. Irakur diezaiogun, beraz, nola ikusi zuen berak Arrasaten 1930eko azaroaren 16ko eguna: 

“La inauguración de la Bandera de la Congregación Mariana de Luises de Mondragón sirvió de motivo en el simpático pueblo guipuzcoano para que en el mismo, unidas las provincias de Euzkalerria, se manifestara sin ambages la fé católica y el fervor mariano. Las banderas inmáculas de Azcoitia, Lequeitio, Oñate, San Sebastián, Bilbao, Vitoria, Mondragón… se unían en íntima armonía con el azul y blanco del blanco y azul firmamento. 

Y cuando los txistularis de Arechavaleta y Mondragón recorrían en mañanera kalejira las calles del último, en la intimidad del templo los jóvenes Luises ofrecían sagrario en su pecho al Divino Prisionero.  En el templo profusamente iluminado tuvo lugar la bendición de la magnífica Bandera, celebrándose a continuación una misa, solemnemente cantada, en la cual dirigió la euskérica palabra el reverendo padre Agirre S.J. de San Sebastián, caldeando los pechos de los jóvenes para hacer de sus corazones fuego vivo en los momentos de manifestación católica mariana.

Por la tarde celebráronse solemnes Vísperas, organizándose a continuación el brillante y emotivo desfile manifestacional, que hizo sentir la esperanza de más venturosos días; en cabeza de la magna manifestación iban los danzaris bailando, y al arribar a la plaza, bajo el azul y blanco de sus arcos pasaron las autoridades, banderas y oradores que habrían de tomar parte en la Asamblea Mariana” 

Diodan, bandera Kontzezinoko mojek egin zutela, eta bedeinkapen-eguneko bezperan Nemesio Etxaniz apaiz euskaltzaleak hitzaldia eman zuela.

Pildain
Venancio del  Valek titulu ipini zion bere artikuluan jarraian  idatzitakoari.  Eta garaiko hizkera barrokoan Pildain aurkezten digu. Argitu behar da, Antonio Pildain lezotarra urte haietako irakaslerik aurrerakoienetakoa  zela Gasteizko Apaiztegian, Jose Miguel Barandiaran, Manuel Lekuona eta Lorenzo Arabio-Torrerekin batera. Lauek "Lyceum Cassiciacum" zeritzana sortu zuten, tertulia erlijioso-zientifikoak eragiteko.  Pildain gotzain izendatu zuten 1936an, baina lehenago espainiar Gorteetako diputatu izatera heldu zen, 1931-33 bitartean. Pildainek katoliko independiente bezala aurkeztu zuen bere burua,  Euskal Estatutuaren Aldeko Hautagaitzaren barruan. Honela segitzen zuen Venancio del Valek bere idazkian: 

 “Tiempo brillante y majestuoso. Con fuego.  Al descorrer el telón el Cine Teatro Bedia, puro blanco y encendido rojo. Rompió el chistu con sus notas de cielo y danzaron los espatadantzaris con  todo primor y heroísmo.  El señor Arcipreste de Mondragón presentó al orador señor Pildáin, que abordando el tema de la fe y de la fe católica, aclaró el concepto de la misma, que creer no es una opinión sino la certeza intelectual más plena. Con argumentos palpables y convincentes a todo sano entendimiento, declaró que es la fe un acto continuo del hombre, haciendo memoria de la frases de un célebre pensador: el privilegio de no creer pertenece a las bestias y a los mentecatos. Hizo pasar a la vista del innúmero auditorio, a todos los sabios que, inventores, descubridores de las más grandes maravillas, han sido creyentes, recordando que de entre los 150 sabio más eminentes, han sido 133 católicos y de ellos 50 los más notables en las ciencias naturales y experimentales. Como habló Pildáin , se excusa decir que rayó en los sublime; su frase cálida y fluida fue escuchada con verdadera devoción por todos. Al final dijo breves palabras en euskera. 

A la tarde en la plaza, el reverendo padre Aguirre presentó a cada uno de los oradores. Estos fueron, el Sr, Múgica de Alza, que animó briosamente con su fogoso verbo euskérico; siguió en el uso de la palabra el Sr. Calvillo de Vitoria, a quien no intimidó el público, ante cuyos avizores ojos se presentaba por primera vez; el Sr. Lojendio de San Sebastián habló después en la lengua de Aitor y mostró su acrobática oratoria y ferviente marianismo. Delante de estos hizo uso de la palabra castellana el presidente de la Congregación mondragonesa.

Venancio del Val

Seguido de este acto, se cantó en la iglesia el sublime himno a María Inmaculada, Salve y después el himno de San Luis. El templo de Mondragón guardaba en su seno las voces cálidas de los congregantes marianos vascos, cuando moría la tarde, tranquila, al arrullo de nuestro cantares. El negror de la noche se cernía sobre los montes guipuzcoanos. En el salón de San Francisco el Cuadro Dramático de Zarauz representaba “Aterako gera” y “Los chicos de la escuela". Era de noche. En el cielo brillaba una Estrella”

Arrasateko luistarren presidentea Santiago Bastida zen, urtetara herriko alkate izango genuena. Eta Arrasateko luistarrei laguntza emateko, herriraino beste toki askotako luistarrak azaldu ziren, besteak beste,  Durango, Otxandio, Azkoiti,  Antzuola, Gasteiz, Oñati, Soraluze, Bilbo.

Garai desberdinak. Hizkera desberdinak. Sinesmen desberdinak.

Argazkiak: JMVM

Gehiago Arrasateko luistarren gain

http://1949arrasate.blogspot.com.es/2017/10/langile-zentro-katolikoa-1936-centro.html

 


iraila 27, 2023

ARRASATEKO EUSKAL KRONIKAK XX.ean (Kulóndriñak)


Euskararen presentzia oso testimoniala izan da historikoki Euskal Herriko komunikabideetan. Zenbait zirkulutan, EAJrekin lotuta zeudenek, indarra eman nahi izan zitzaion euskarazko informazioari eta izan ziren lagun batzuk korrespontsal lanetan aritu zirenak, bat ere sistematizazio eta eskemarik gabe. Inoiz esan dut 1930-36 urteetan Arrasaten zenbait pertsona ibili zirela euskara irakurlego abertzaleari zerbitzatu guran. Ene uste apalean, oso emaitza on gutxirekin. 


Arrasatetik euskal egunkarietara bidaltzen ziren “txartelak” oso apalak ziren, eta albisteek zer ikusi handia zuten jaiekin, heriotza eta jaiotzekin eta kanpotik herrira iritsitako bisiten aipamenekin. Hala ere, noizean behin idazkiño politak agertzen dira, informatze hutsaz haratago ailegatu nahi dutenak. Zoritxarrez, idazki horien egileak gaitzizenen atzean ezkutatzen ziren eta ez dakigu zeintzuk ziren lagun haiek. Bitez ondoko lerroak, dena den, haientzako omen-keinu apala. Ikus ditzagun, gaur hautatu ditudan hiru adibideak:

San Juan jaiak iristear zeudela eta “El Dia” egunkariaren 1930eko ekainaren 3an idazten zuen “Udalaitz” bezala sinatzen zuenak: 

“Erriko jaixak. Sanjuanak gañian ditugu eta diñuenez zezenketa eta musika asko izango omen ditugu. Neuretzako bape-ezpalego lez, ba zezenketarako ez daukat zaletasunik eta dantzatzeko berriz bixkarrian urtetxo asko” 

Jaiak heldu ziren eta baita igaro ere. Horien ondoren, “Arantza” gaitzizeneko batek “El Día” egunkariaren 1930eko uztailaren 8ko edizioan artikuluxka polit bat argitaratu zuen San Juan jaien ajeak utzitakoaz. Irakurri, irakurri, soseguz:

“Jai ondorenak. Jaiak ere joan zaizkigu; ez beingoan, baña joan dira. Ondorenak: zaragiak ximel zakelak ximur; gogoak ilun kaskarrean min.

Jaietan kanpotarrak atsegindu naiez-edo, estu xamar ibili geralako ez degu irten aundirik egin. Jai ondorean kale jiratxo bat egin degu ta… jai ondakiñak ikusi ditugu: kamioneta bat zaragi azalez txuntxur; leioetan, or emen, emakumeak senar-semeen soñekoak eskobillatzen. Txaleko-poltxikoak barrukoaz gañera eginak… ximur; zaragi-azala bezin ximur… Arrasate inguruetan gazte batzuek buruak aizetu-naiez-edo. Jai-ondorenak esan degu: zaragiak ximel, zakelak ximur; gogoak ilun, kaxkarrrean min. 


Ori goiz-bazkal ostean. Gero, illuntzean, berriz ere “txinda, txinda”, gogo iluna alaitzeko, osakairik merkeena auxe nonbait. Auxe ere misterioa: ama batek ere ez omen dio semeari San Juan biaramonean xemeiko xar bat bakarra ere txaleko-poltxikoan arkitu, ta ala ere urrengo gabean mutillak ordaindu dutela musika.

Eta urrengoan neskak; baña mutillen diruz. Emakumeak eskatu ezkero gizakumeak nola ukatu? esaten omen zuen mutil batek. Alajañetan! Ezagutzen dizkiat ba nik emakumeai dirua ukatzen dakiten gizakumeak. Asmo oietan jarraitu dezala mutil orrek emaztea artuta gero. Neronek omenajea gertatuko diot” 

Arrasateko bizimodu arruntari zegozkion euskarazko albisteak oso maiztasun gutxirekin argitaratzen ziren. Herrian korrespontsal lanetan ari ziren euskaltzaleak aurki nekatu edo aspertu egiten ziren. Arrazoi askori lepora dakieke jarioa emaritsuagoa ez izatea, baina kontuan eduki behar dugu “Euzkadi”, “El Día”, eta euskarazko kronikak jasotzen zituzten kazetek oso toki murritza zutela herri guztietako eskutitzetarako. Eta, gainera, Arrasate oso urruti geratzen zen Donostiatik, eta zer esanik ez Bilbotik.  Beste idazki polit bat ikusi ahal izateko bost urtetako tartea hartu behar izan dut. Eta 1935eko urriaren 26an “Euzkadi”n “Ikasle” izenordeko batek zioen: 

“Egualdia. Oso txarra egiten digu aspaldi. Oraintxe ere, idazki au egiten ari naizela, ez da eguzkiaren argi aundirik, eta otz. Trumoia ta irestua bata bestearen ondoren, eta euri zaparrada gogorrak txingorraz naste. Len argiunetxo batean ikusi det Kurtzebarri ta zuri-zuri agiri zan, txingor ala… edur. Neguko txano zuria jantzita beinik bein, eta guk ere, txano ta berogarri atera egin bearko ditugu, otzak garbitu baiño len.“San Lukas usozale” (1) esan oi da, baiño garai ontako ero-aize epel gogorrak etortzen ez bazazkigu, alperrik joan dira goizean goiz Gatzaga gaiñera naiz Albinaruntz, usotza aundirik ez dute etxerakoan izango; ez da beintzat oraindik alako zaratarik. Aiñarak aitatzen zizkigun lengoan “Haur prodigoak”. Ba dijoazela-ta an aletatik. Enadak! Emen aztuta gaude noiz agur egin ziguten ere. Lapurdi aldean goxoago artzen dituzte nonbait. Gero izena ere alakoa ematen diote geienak: enadak edo elaiak deitu bearrean, kulóndriñak esaten bait-die geienak emen” 

Niri, behintzat, kulóndriñak hitza egundo gustatu zait (2) Eta zer esan, “Arantza”ren emakumeen aldeko aldarrikapenaz? Bikaina iruditu zait, kritika zorrotz, garratz eta zuzena. Zalantza daukat: emakumezkorik izan al zen egilea?
 
        (1)    San Lukas, urriaren 18.
   (2) Arrasateko Udala, Bedoña, Garagartza auzoetan azpizurixe ere esaten zitzaion enarari.

martxoa 22, 2023

VITERI, CRUZ MADINABEITIA ETA ARRASATEKO LIBERALAK


Pedro Viteriren eskutik Arrasaten inbertitutako azpiegitura eta horri emandako erabilpena ez zen arrasatear guztien gustukoa izan. Mezenasaren izpiritu liberala ez zen ezkontzen herriko zirkulurik handienetakoarekin. XX. mende hasierako gizarte giroari eliz-kutsua zerion eta nekez onartzen ziren Viteri Fundazioaren babespeko hezkuntza planteamenduak. Txoke horrek txinpartak atera zituen hainbatetan eta trumoi hotsak ez ziren bat ere goxoak  gertatu. 
Kruz Madinabeitia. 1930

Ezaguna den moduan, 1923ko irail eta 1930eko urtarrilaren bitartean Primo de Riveraren diktadura izan zen. Indar politikoak, estatu mailan zein tokikoak, isil samar eman zituzten urte horiek, baina jeneral diktadoreak dimisioa azaldu ondoren Berenguer jeneralaren “dictablanda”k segitu zion eta sokak laxatu egin ziren neurri handi batean. Horren kariaz, elkarte politikoak ugaldu egin ziren eta Arrasaten ere hori garbi ikusi zen, udaletxean emandako aldaketarekin eta, batez ere, batzuek eta besteek zerakutsaten jokaerarengatik. Testuinguru horretan ulertu behar da Pedro Viteriren eskolen egoera, gainbehera batean zeudenak, batez ere Felix Arano 1929an hilda gero.

Errepublikazaleak ere ugaritu egin ziren eta Viteri Kasinoak toki zentrala hartu zuen Arrasate gizarte espektroan. Errepublikazale erradikalen artean Kruz Madinabeitia izan zen garai hartako pertsonaiarik esanguratsuenetakoa. Miguel Madinabeitiaren semea genuen eta aita bezala udal langilea zen – alondegiko administratzailea. Horrezaz gain, aitaren ezpalekoa zalantzarik gabe, zenbait kazetatan idazten zuen korrespontsal eta iritzi emaile gisa. Eta bere alderdi horretatik ulertu behar da 1930eko azaroan Cruz Madinabeitia Deban ikustea, ikastetxe baten aldeko ekitaldi batean. 

Gauza izan zen, 1928-29 ikasturtean “Escuela Biblioteca Emigrante Fundación Ostolaza” zeritzana ireki zela, eta hirugarren ikasturtean eztabaida mingots bat piztu zen Fundazioaren aldekoen – Pio Baroja tartean- eta kazeta katolikoen artean. Eztabaida hark estatu osoko kazetak ipini zituen dantzan eta bakoitzak bere jarrera defendatu zuen sutsuki. Zurrunbilo haren erdian, Jose Manuel Ostolaza mezenasari omenaldi bat egin nahi izan zion Debako herriak eta hainbat atxikimendu jaso zituzten antolatzaileek, batez ere ezker espektroko erakundeetatik. Arrasatetik ere errepublikazaleek bat egin zuten omenaldiarekin eta Cruz Madinabeitia hautatu zuten ordezkari zentrala, ekitaldian hitz egin zezan. Eta hala egin zuen.

“La Voz de Guipúzcoa” 1930eko azaroaren 18ko edizioan zetorren hil haren 16an burutu ekitaldiari buruz. Eta toki zabala eskaini zion egunkariak arrasatearraren hitzaldiari: 

“En este merecido homenaje al bienhechor señor Ostolaza, no puede faltar la representación de Mondragón, por la consonancia entre la campaña contra nuestro filántropo señor Viteri y la actual contra el anfitrión. Sin embargo, no voy a ostentar títulos que no poseo. Como liberal, podría hablaros en nombre de los liberales de Mondragón, y como defensor de escuelas en el de los Viteristas. Mis campañas en uno y otro sentido abonan mi tesis; no obstante, vista la apatía entre los dos poderes que manejan el país, solo podría representar a un puñado de valientes obreros, amantes de la Libertad, los cuales, libres de toda esclavitud, llegarán aquí de un momento a otro, a conocer la Escuela de Emigrantes y a estrechar la mano de su fundador, y por esta circunstancia tampoco necesitan delegar sus poderes. Por lo tanto, hablo por mí, como liberal, y como defensor de Escuelas.

Una campaña clerical iniciada por el obispo señor Múgica, contra la Escuela de Emigrantes y su biblioteca, fundadas y sostenidas a expensas suyas por el señor Ostolaza, nos reúne aquí a los presentes, al objeto de testimoniar nuestra simpatía y adhesión. Dicen los clericales que la enemiga del señor obispo no va contra la Escuela, sino contra la Biblioteca de la misma. Yo opino que no pudiendo aducir nada en contra de la Escuela, ha emprendido contra su Biblioteca, porque es materia que se presta a alucinaciones más o menos fantásticas, según el color del cristal con que cada cual mira el contenido de las obras de que está dotada, pero profundizando un poco en el estudio de semejantes campañas, se palpa la verdad, y la verdad es que al clericalismo le estorba toda escuela que no esté dirigida y mangoneada por sus representantes. 
Viteri eskolak

Cuando el señor Viteri fundó las suyas en Mondragón, y entregó al Patronato doscientas mil pesetas en títulos de Deuda para su sostenimiento ¿en qué fundamentó el clericalismo su inicua campaña contra tales Escuelas? Contra su Biblioteca no, porque no existía. ¿Contra qué, entonces? Sencillamente contra las escuelas, exactamente igual que ahora contra la de Emigrantes de Deva. Pero ¿os extraña que obre así? El clericalismo es enemigo del Progreso; sabe que mientras los pueblos permanecen en el vergonzoso analfabetismo actual, él será dueño de sus conciencias y sabe que “en el pueblo de ciegos, el tuerto es Alcalde” Pero sabe también que si se prodigan las fundaciones docentes de esta índole, peligra el analfabetismo y con él su predominio. Es más, el clericalismo es hoy una política que defiende a la Iglesia, o hace que la defiende, como el monárquico al rey y el republicano la República. Defendiéndola como la defiende cumple su deber

¿Podemos los liberales ufanarnos de que defendamos como ellos nuestro ideal?
No, no, no. Conozco muchos liberales que en sus conversaciones son más que Riego, y luego inclinan su cerviz para besar el anillo episcopal. Estos son los mayores culpables, no los únicos, de la prepoderancia clerical, la cual podrá contrarrestarse en parte con la creación de muchas Escuelas como ésta de los Emigrantes del señor Ostolaza, y con que los demás cumplamos nuestros deberes políticos como cumplen ellos con los suyos. 

Termino. Si la acritud de la campaña persiste, procure, señor Ostolaza, no desmayar ante el ímpetu del enemigo. Este procurará debilitar y entorpecer esta magnífica obra, creada con altruismo poco común, pero si usted tiene el alma bien templada, se estrellarán contra su roca y abandonarán la empresa. Así pasó en Mondragón” 

Kronikak dio, Madinabeitiaren hitzaldiaren ostean biba eta gora asko entzun zirela, Ostolaza, bere Eskola, Askatasuna eta Pio Baroja goraipatuz. 

Ekitaldi hartan Felipe Letona, Arrasateko Aliantza Errepublikarraren Zentroko idazkariak bere elkartearen izenean ere hitz egin zuen, Biteri eta Ostolazaren arteko paralelismo bat azpimarratuz. Aipatu zuen Arrasateko Udal Batzorde Iraunkorraren erabakia, gotzainari atxikimendua erakutsiz, eta hori ez zela herriaren sentimendua baieztatuz. Kultura maite zuten arrasatearren ordezkaritza une haietan omenaldia egiten ari zitzaion Ostolaza jaunaren ondoan zegoela gaineratu zuen Letonak.
Bestalde, Madinabeitiak iragarri zuen bezala, ekitaldia aurrera zihoala heldu zen bertara Arrasateko langileen ordezkaritza zabal bat, berrehun pertsona baino gehiagokorekin, espresuki tren batean joanda.  

Arrasateko Udalaren erabakiaz aritu zen Letona bere mintzaldian, eta horren inguruan esan daiteke Mateo Mujikarengana joan zirela Arrasateko alkatea – Juan Goñi- eta erretorea – Jose Joakin Arin- gotzainari udalaren laguntza azaltzeko. Hortxe kokatu behar ditugu, beraz, Madinabeitia eta Letonaren hitzak.

martxoa 20, 2021

ALBINA MADINABEITIA. Kontzertua Arrasaten. 1930

 


Albina Madinabeitiaren gaineko bizitza zertzeladak aurki daitezke txoko honetan.  Arrasateko emakume honen ibilbide artistikoa laburbiltzen dut, musikariaren irudia irakurleei hurbiltzearren. Honako hauek dira kapituluak:

1.- Arrasatetik Bartzelonara

2.- "Aurrera, Albinita, aurrera!”

3.- Sarasate Saria

4.- Fernandez Bordasen ikasle eta irratiko izarra

5.- Jose Mardones diboarekin

6.- Pilar Caverorekin bikote ospetsua.Errege-erreginarekin

7.- Errepublikaren alde. Ezkontza. Musikan jarraitzeri uko

8.- Espainiako Orkestra Nazionala.Arrasaten, Madrileko Orkestrarekin

9.- Azken urteak Arrasaten

10.- Kontzertua Arrasaten. 1930

11.- Lehen kontzertua Arrasaten. 1922

Albina, 18 urterekin
Begira nondik, azkenik ezkutuak azaldu behar zuen eta ahaleginetan denbora dezente inbertituta, hemeroteken saria jaso nuen eta albistea topatu nuen: Albina Madinabeitia biolin joleak kontzertu bat eskaini zuen bere jaioterrian, 1930ean. Albinaren inguruan bilbatu dudan eraikin historikoan ataltxo hau falta zitzaidan. Arraroegi iruditzen zitzaidan estatu osoan argi bereziz dirdiratzen zuen artistak bere jaioterrian emanaldi xume bat ere ez eskaini izana. Baina datuetara jo behar da edozein istorio behar bezalako sinesgarritasunarekin argitaratu aurretik, eta orain arte ezin izan dut baieztatu, bere herrikideen aurrera ere ageri zela Albina Madinabeitia, bere artearen lagintxo bat aurkezteko.

Eta 1930eko urtarrilaren lehenean gertatu zen emanaldia. Urte Berriarekin dastatu ahal izan zuten musika zale arrasatearrrek Albinaren artea. Bedia Koliseoan eratu zen emanaldi arrakastatsua. Baina ditudan datuen arabera, badirudi kontzertu hura egun batetik bestera eratu zela, azken orduan. Aurretik, ordea, egin dezadan halako testuinguru bat emanaldi hari buruz. Aurreko urtea, 1929koa, oso gaizki hasi zen Madinabeitia sendiarentzat, izan ere urtarrilean Albinaren ahizpa gaztea, Isabel, hil zen hamahiru urterekin. Kolpe latza izan zen madinabeitiarrentzat. Albina Espainiako zenbait hiritan zehar ari zen une haietan bira artistikoan eta Arrasatera etorri behar izan zuen.

Baina hor ez zen amaitu sendiaren zoritxarra, urte hartako abenduaren 16an Gaspar Madinabeitia Altube hil baitzen. Albinaren osaba genuen eta bera ere musikaria, Madrilen Errege Alabarderoen kide ohia eta Errege Antzokiko Orkestraren jarduneko tuba instrumentista.  Madrilen gaizki sentitu zen eta Arrasateko sendiaren ondoan egotea iruditu zitzaion egokiena. Hala egin ere, baina heriotza gertatu zen. Une haietan Albina biran zebilen, Narciso Figueroa Puerto Ricoko piano jolearekin batera. Konkretuki, beste herri eta hiritatik igaro ondoren, abenduaren 27an Irunen jo zuten eta biharamunean Tolosan. Gabon jaiak Arrasaten eman zituen Albinak, eta berarekin batera bere lankide artistiko Figueroa gazteak.

Narciso Figueroa Puerto Ricon jaio zen - Albina bezala, 1906an- eta Parisko “École

Narciso Figueroa, 1955
Normale de Musique”n graduatu zen.  Madrileko Kontserbatoriora gonbidatu zuten eta 1940 bitartean penintsulan aritu zen kontzertuak ematen. 1929an bikote artistiko osatu zuen Albina Madinabeitiarekin, zenbait emanalditarako.

Bi artistak Arrasaten zeudela “teklak mugitzen” hasi ziren… kontzertu bat antolatzeko. Negoziazio azkarra eta, esango nuke, diplomatikoa izan zen. Ez ziren urrun ibiliko, eszenategietan hasi zenetik Albinak jarraitzaile zintzoak izan zituen Union Cerrajerako Ricardo Azkoaga, Jose Añibarro eta abar. Ez zegoen aurreikusita Arrasaten jotzea, izan ere, espainiar artisten ekitaldien berri ematen zuten aldizkarietan ez dut aurkitu Arrasateko kontzertuaren erreferentziarik, Irun eta Tolosakoak irakur daitezkeen bitartean. Arrasatekoari dagokionez, lehen albistea abenduaren 29an eman zuten Gipuzkoako hedabideen Arrasateko korrespontsalek.

“¡Albricias, señores! La eminente y bella violinista mondragonesa Albina Madinabeitia va a debutar en el soberbio Teatro-Cine Bedia…” (El Pueblo Vasco, 1929-12-29)

 “La decisión de la bella violinista de dar un concierto en Mondragón, su pueblo natal, donde cuenta con tantos admiradores y simpatías, viene a colmar los anhelos y esperanzas que todos habíamos acariciado desde que la eminente artista supo crearse con la maravilla de su talento artístico, esa destacada personalidad que en el arte musical acusa en prodigiosos relieves”  (La Voz de Guipúzcoa, 1929-12-29)

 “La noticia de que Albina dará un concierto el día de Año Nuevo en el Bedia ha sido

Bedia Antzokia
favorablemente acogido, pues apenas se recuerda si ha ejecutado en público en su pueblo natal” (El País Vasco, 1929-12-31)

Kontzertua, beraz, 1930eko Urte Berri egunean izan zen, arratsaldeko 5etan. Egun hartan bertan “La Voz de Guipúzcoa”ren korrespontsalak idatzi zuen:

“Después de los recientes éxitos alcanzados por la joven artista, este concierto que hoy se nos ofrece como un presente de Año Nuevo, viene a colmar con creces las justificadas aspiraciones de su pueblo, que aunque siempre se mostró frío en manifestar la admiración que sentía por esta artista, no por eso dejó de desear para su arte el triunfo que le acompaña en su carrera”

Kontzertuaren egitaraua honakoa izan zen: lehen zatian, Minueto (Mozart); Siciliana eta rigodón (Francoeur); Estudio nº XIII (Paganini); Danza de la vida breve (Falla); Aires bohemios (Sarasate). Bigarren zatian, Allegro (Paganini); Serenata española (Chaminade eta Krieisler); Valse Bluette (Drigo) eta Romanza andaluza (Sarasate)

Hain zuzen, gutxi gora behera Albina eta Figueroa Espainiako emanaldietan eskaintzen ari zirena.

El Pais Vascoren Arrasateko korrespontsalak idatzi zuen 1930eko urtarrilaren 3an,:

“El éxito alcanzado por los jóvenes artistas fue de los que difícilmente pueden lograrse en localidades tan reducidas como la nuestra, donde además, aunque es doloroso decirlo, la afición  a la música brilla por su ausencia. Sin embargo, el teatro se lleno por completo y al final de cada interpretación una ensordecedora salva de aplausos resonaba en toda la sala. Además del interesantísimo programa confeccionado para la velada, ejecutaron dos obras más que el público agradeció, viéndose ambos artistas obligados a salir diversas veces al proscenio, ante la insistencia del respetable”

Kontzertuaren biharamunean bikotea Arrasatetik atera zen, bere bira artistikoarekin jarraitzeko. Hurrengo geltokia Jaengo Ubedan zeukaten. 

 Argazkiak: JMVM, Alberto Loiti