ALBINA MADINABEITIA. Bizitza etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
ALBINA MADINABEITIA. Bizitza etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak

abendua 07, 2022

ALBINA MADINABEITIA. LEHEN KONTZERTUA ARRASATEN. 1922

   


Albina Madinabeitiaren gaineko bizitza zertzeladak aurki daitezke txoko honetan.  Arrasateko emakume honen ibilbide artistikoa laburbiltzen dut, musikariaren irudia irakurleei hurbiltzearren. Honako hauek dira kapituluak:

1.- Arrasatetik Bartzelonara

2.- "Aurrera, Albinita, aurrera!”

3.- Sarasate Saria

4.- Fernandez Bordasen ikasle eta irratiko izarra

5.- Jose Mardones diboarekin

6.- Pilar Caverorekin bikote ospetsua.Errege-erreginarekin

7.- Errepublikaren alde. Ezkontza. Musikan jarraitzeri uko

8.- Espainiako Orkestra Nazionala.Arrasaten, Madrileko Orkestrarekin

9.- Azken urteak Arrasaten

10.- Kontzertua Arrasaten. 1930

11.-Lehen kontzertua Arrasaten. 1922

 Albina Madinabeitiari buruzko datu gehiago agertzen zaizkit garaiko prentsaren arakatzean barrena  noala, eta informazioa Arrasateko emakume handi haren miresleengana helaraztea guztiz egokia iruditzen zait, Albinaren ibilbide artistikoa modu borobilagoan ixten joateko. Gaurkoan 1922 urtera egiten dut salto. Eta niretzat ere ustekabea gertatu da gaurkoan garatzen dudana ezagutzea, izan ere aurreko batean – herriko garaiko prentsari jarraikiz- 1930ean kokatu nuen Albinaren lehen kontzertua bere jaioterrian. Eta oraingo datuekin badirudi – ez dut baieztapen zorrotza egin nahi- 1922an jar dezakegula lehen agerpen publikoa.  Konkretuki, urriaren 10ean ehun urte bete dira biolin jole handiaren Arrasateko lehen kontzertutik.  Ikusiko dugu geroago, nola gertatu zen hura. Eta demaiogun gaurkoari abiapuntua.

Bartzelonan segitzen zuen Albina Madinabeitiak bere ikasketekin, baina erakustaldiak ahaztu gabe. Bartzelonara Gipuzkoako Diputazioaren diru laguntza batekin joan bazen ere, suposatzekoa da egonaldiaren kostua handiagoa izango zela eta, beraz, noiz behinkako erakuspenak ez zitzaizkion gaizki etorriko gastuak finantzatzeko, batez ere aita Nazario Union Cerrajera-ren langile xume bat zela kontuan izanda.

Gaurko ekarpen honetan Albinak 1922an Gipuzkoan eskainitako bi kontzertuen berri eman nahi dut.

Aurrena Donostian izan zen, irailaren 28an, Gran Casino-n, eta bigarrena Arrasaten, Salón Sport zeritzanean, hots, herriko trinketean. Ikusi genuen bere egunean, Albinaren aurkezpen artistiko publikoen soka Eibarren hasi zela 1916an, zazpi urte zituela. Donostiara heldu baino bi urte lehenago Gasteizen eta Bergaran ere arrakasta handiarekin aritu zen, 1920an. Gipuzkoako hiriburura heltzea kostatu zitzaion, baina gehiago berandutuko zen Albinaren jaioterriko lehen aurkezpena. Irakur dezagun zer zekarren prentsak Donostiako kontzertuaren biharamunean:

“Fue un buen acuerdo  de la Diputación de Guipúzcoa pensionar a esta muchacha violinista que ayer se presentó en el Gran Casino. Albina Madinabeitia toca con mucho sonido, excelente juego de dedos y, sobre todo, con soltura y vigor que revelan un buen temperamento artístico. No hay duda, además, que la señorita Madinabeitia trabaja con entusiasmo: sus interpretaciones de ayer en obras de la enjundia del concierto en re de Mozart, preludio y allegro de Pugnani y el espinoso zapateado de Sarasate, denotan un trabajo perseverante. Siendo Albina Madinabeitia casi una niña y reuniéndose ya en ella las condiciones citadas de vigor, dominio mecánico y amor al arte, no es de dudar que la esperanza tan buena de hoy, se ha de trocar muy pronto en la realidad de una gran artista.

Albina Madinabeitia, por su sencillez, su bonita figura y su forma de tocar, atrajo desde el primer momento la atención de un público que le dedicó grandes ovaciones; y ella correspondió ejecutando en repetición y con gran dominio la Jota de Sarasate. Que el éxito verdaderamente espontáneo de ayer le proporcione nueva emulación para llegar pronto al lugar de los elegidos. Nuestra felicitación a la artista y a su maestro, nuestro querido amigo el renombrado violinista señor Ibarguren"

Kronikan apuntatzen ez zena da, Gran Casinoko orkestran Gaspar Madinabeitiak, Albinaren osaba musikari profesionala, jotzen zuela. Gasparren ibilbide artistikoaz ere aritu izan naiz txoko honetan. Eta beste batean artikulu oso bat eskainiko diot. 

Salon Sport, Okendo etxearen atzealdean
















Donostiako kontzertuaren ostean Albina Arrasatera hurbildu zen, Madrid hurrengo bere helburura abiatu baino lehen. Eta jaioterrian zegoela Salón Sporteko (1) arduradunek lortu zuten, kirol areto izateaz gain zine eta antzerki emanaldiak programatzen zituen espazio hartan Albinak kontzertu bat eskaintzea. Prentsak albisterako erabili zuen tituluak -“Debut de una artista local”- garbi uzten du, Arrasaten publikoaren aurrean emango zuen lehena zela.

Urriaren 10ean izan zen emanaldia, gaueko 8´ 30etan, eta Gregorio Solabarrieta Udal Musika Bandaren zuzendariak lagundu zion pianoz Albinari. Sarrerak salgai ipini ziren Salón Sporten bertan, prezio hauetan: aulki zenbakidunak, 3 pezeta; preferentzia, 2 pezeta; palkoa, 2; gainerakoak, 0´60 pezeta. Prentsa lokalak nola hartu zuen emanaldia? Arrasaten urte hartan ari ziren hiru korrespontsaletako baten kronika bakarrik lortu dut. Eta albiste historikoa denez, osoa aldatuko dut. Begira zer zioen:

“Como estaba anunciado, se celebró ayer en el Salón Sport el concierto de la notable y precoz violinista, la niña de 13 años Albina Madinabeitia, y no solo se celebró, sino que obtuvo un éxito franco, digno de publicidad, acudiendo al mismo un público numeroso, muy principalmente de la buena sociedad. A las ocho y media en punto se levantó el telón apareciendo en el escenario, que estaba profusamente adornado e iluminado, nuestra artista local, vestida con un traje blanco, preciosísimo. El público la aplaudió frenéticamente.

Empezada la primera parte del concierto, tocó magistralmente el Concierto en re de Mozart, Serenata de Franz Liszt y Zapateado de Sarasate, dejando al público altamente emocionado y haciendo muchos elogios de la labor realizada por la niña en tan poco tiempo de actuación.

Albina, 9 urterekin

Después de un descanso de cinco minutos, apareció de nuevo la pequeña artista, discípula del gran maestro señor Ibarguren, a la que como al principio, la aplaudieron con más ardor, comenzando y ejecutando las siguientes obras: preludio y allegro de Pugnani; Kreisler, Czardas de Monti y la Jota Aragonesa de Sarasate, con una habilidad y con un ingenio imposible de describir, haciendo que el público le hiciera tocar una sola pieza fuera del programa, a la que ella accede gustosa y ejecuta maravillosamente el “Gernikako arbola” que el público descubierto acoge con una salva de aplausos, y que se prolongó hasta que la artista salió al escenario de nuevo a cumplir con su cometido. Durante el concierto, la acompaño con el piano el muy amigo nuestro y competente director de la Banda Municipal don Gregorio Solabarrieta, cuya labor nada debo elogiar, por ser harto conocida.

Podemos decir, francamente, y con una simple seguridad, que la niña Albina Madinabeitia es una artista eminente de violín y que su actuación por las capitales, que tantos elogios mereció de los diarios, quedó demostrada ayer en el Salón Sport por su grandioso concierto. Para terminar estas mal hilvanadas líneas, dando la enhorabuena a las pruebas ya recibidas, permítanme un ruego los interesados, y es que repitan este concierto con los precios más módicos para que así vea todo el pueblo a la artista local, que no puede a mi juicio pasar desapercibida” 

Albina Madinabeitiak ez zuen Arrasaten bigarren kontzertua eman eta badirudi eskainitakoa aberatsen zirkuluan dastatu ahal izan zela. Urte batzuk igaroko ziren kontzertu jendetsua eman arte. Hori, 1930ean gertatu zen. Lehen kontzertutik, berriz, ehun urte eman dira.

Argazkiak: JMVM

 (1) Lokal hura herriko trinketea zen, berez pilota partidutarako eraikia. Baina zine, antzerki eta musika emanaldiak ere eratu zituen. Patxi Velez de Mendizabal zen jabe eta eragileetakoa.

 

martxoa 20, 2021

ALBINA MADINABEITIA. Kontzertua Arrasaten. 1930

 


Albina Madinabeitiaren gaineko bizitza zertzeladak aurki daitezke txoko honetan.  Arrasateko emakume honen ibilbide artistikoa laburbiltzen dut, musikariaren irudia irakurleei hurbiltzearren. Honako hauek dira kapituluak:

1.- Arrasatetik Bartzelonara

2.- "Aurrera, Albinita, aurrera!”

3.- Sarasate Saria

4.- Fernandez Bordasen ikasle eta irratiko izarra

5.- Jose Mardones diboarekin

6.- Pilar Caverorekin bikote ospetsua.Errege-erreginarekin

7.- Errepublikaren alde. Ezkontza. Musikan jarraitzeri uko

8.- Espainiako Orkestra Nazionala.Arrasaten, Madrileko Orkestrarekin

9.- Azken urteak Arrasaten

10.- Kontzertua Arrasaten. 1930

11.- Lehen kontzertua Arrasaten. 1922

Albina, 18 urterekin
Begira nondik, azkenik ezkutuak azaldu behar zuen eta ahaleginetan denbora dezente inbertituta, hemeroteken saria jaso nuen eta albistea topatu nuen: Albina Madinabeitia biolin joleak kontzertu bat eskaini zuen bere jaioterrian, 1930ean. Albinaren inguruan bilbatu dudan eraikin historikoan ataltxo hau falta zitzaidan. Arraroegi iruditzen zitzaidan estatu osoan argi bereziz dirdiratzen zuen artistak bere jaioterrian emanaldi xume bat ere ez eskaini izana. Baina datuetara jo behar da edozein istorio behar bezalako sinesgarritasunarekin argitaratu aurretik, eta orain arte ezin izan dut baieztatu, bere herrikideen aurrera ere ageri zela Albina Madinabeitia, bere artearen lagintxo bat aurkezteko.

Eta 1930eko urtarrilaren lehenean gertatu zen emanaldia. Urte Berriarekin dastatu ahal izan zuten musika zale arrasatearrrek Albinaren artea. Bedia Koliseoan eratu zen emanaldi arrakastatsua. Baina ditudan datuen arabera, badirudi kontzertu hura egun batetik bestera eratu zela, azken orduan. Aurretik, ordea, egin dezadan halako testuinguru bat emanaldi hari buruz. Aurreko urtea, 1929koa, oso gaizki hasi zen Madinabeitia sendiarentzat, izan ere urtarrilean Albinaren ahizpa gaztea, Isabel, hil zen hamahiru urterekin. Kolpe latza izan zen madinabeitiarrentzat. Albina Espainiako zenbait hiritan zehar ari zen une haietan bira artistikoan eta Arrasatera etorri behar izan zuen.

Baina hor ez zen amaitu sendiaren zoritxarra, urte hartako abenduaren 16an Gaspar Madinabeitia Altube hil baitzen. Albinaren osaba genuen eta bera ere musikaria, Madrilen Errege Alabarderoen kide ohia eta Errege Antzokiko Orkestraren jarduneko tuba instrumentista.  Madrilen gaizki sentitu zen eta Arrasateko sendiaren ondoan egotea iruditu zitzaion egokiena. Hala egin ere, baina heriotza gertatu zen. Une haietan Albina biran zebilen, Narciso Figueroa Puerto Ricoko piano jolearekin batera. Konkretuki, beste herri eta hiritatik igaro ondoren, abenduaren 27an Irunen jo zuten eta biharamunean Tolosan. Gabon jaiak Arrasaten eman zituen Albinak, eta berarekin batera bere lankide artistiko Figueroa gazteak.

Narciso Figueroa Puerto Ricon jaio zen - Albina bezala, 1906an- eta Parisko “École

Narciso Figueroa, 1955
Normale de Musique”n graduatu zen.  Madrileko Kontserbatoriora gonbidatu zuten eta 1940 bitartean penintsulan aritu zen kontzertuak ematen. 1929an bikote artistiko osatu zuen Albina Madinabeitiarekin, zenbait emanalditarako.

Bi artistak Arrasaten zeudela “teklak mugitzen” hasi ziren… kontzertu bat antolatzeko. Negoziazio azkarra eta, esango nuke, diplomatikoa izan zen. Ez ziren urrun ibiliko, eszenategietan hasi zenetik Albinak jarraitzaile zintzoak izan zituen Union Cerrajerako Ricardo Azkoaga, Jose Añibarro eta abar. Ez zegoen aurreikusita Arrasaten jotzea, izan ere, espainiar artisten ekitaldien berri ematen zuten aldizkarietan ez dut aurkitu Arrasateko kontzertuaren erreferentziarik, Irun eta Tolosakoak irakur daitezkeen bitartean. Arrasatekoari dagokionez, lehen albistea abenduaren 29an eman zuten Gipuzkoako hedabideen Arrasateko korrespontsalek.

“¡Albricias, señores! La eminente y bella violinista mondragonesa Albina Madinabeitia va a debutar en el soberbio Teatro-Cine Bedia…” (El Pueblo Vasco, 1929-12-29)

 “La decisión de la bella violinista de dar un concierto en Mondragón, su pueblo natal, donde cuenta con tantos admiradores y simpatías, viene a colmar los anhelos y esperanzas que todos habíamos acariciado desde que la eminente artista supo crearse con la maravilla de su talento artístico, esa destacada personalidad que en el arte musical acusa en prodigiosos relieves”  (La Voz de Guipúzcoa, 1929-12-29)

 “La noticia de que Albina dará un concierto el día de Año Nuevo en el Bedia ha sido

Bedia Antzokia
favorablemente acogido, pues apenas se recuerda si ha ejecutado en público en su pueblo natal” (El País Vasco, 1929-12-31)

Kontzertua, beraz, 1930eko Urte Berri egunean izan zen, arratsaldeko 5etan. Egun hartan bertan “La Voz de Guipúzcoa”ren korrespontsalak idatzi zuen:

“Después de los recientes éxitos alcanzados por la joven artista, este concierto que hoy se nos ofrece como un presente de Año Nuevo, viene a colmar con creces las justificadas aspiraciones de su pueblo, que aunque siempre se mostró frío en manifestar la admiración que sentía por esta artista, no por eso dejó de desear para su arte el triunfo que le acompaña en su carrera”

Kontzertuaren egitaraua honakoa izan zen: lehen zatian, Minueto (Mozart); Siciliana eta rigodón (Francoeur); Estudio nº XIII (Paganini); Danza de la vida breve (Falla); Aires bohemios (Sarasate). Bigarren zatian, Allegro (Paganini); Serenata española (Chaminade eta Krieisler); Valse Bluette (Drigo) eta Romanza andaluza (Sarasate)

Hain zuzen, gutxi gora behera Albina eta Figueroa Espainiako emanaldietan eskaintzen ari zirena.

El Pais Vascoren Arrasateko korrespontsalak idatzi zuen 1930eko urtarrilaren 3an,:

“El éxito alcanzado por los jóvenes artistas fue de los que difícilmente pueden lograrse en localidades tan reducidas como la nuestra, donde además, aunque es doloroso decirlo, la afición  a la música brilla por su ausencia. Sin embargo, el teatro se lleno por completo y al final de cada interpretación una ensordecedora salva de aplausos resonaba en toda la sala. Además del interesantísimo programa confeccionado para la velada, ejecutaron dos obras más que el público agradeció, viéndose ambos artistas obligados a salir diversas veces al proscenio, ante la insistencia del respetable”

Kontzertuaren biharamunean bikotea Arrasatetik atera zen, bere bira artistikoarekin jarraitzeko. Hurrengo geltokia Jaengo Ubedan zeukaten. 

 Argazkiak: JMVM, Alberto Loiti