Karlos erregegaia etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
Karlos erregegaia etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak

uztaila 15, 2020

KARLOS V ERREGEGAI KARLISTAREN MAITALE ARRASATEARRA ETA USTEZKO PRINTZEA



Santa Agedako bainuak hartzera zihoan kazetari bat une hartantxe bertatik igaro izan ez balitz, ziurrenik Joakina Azpiazu Markaide ez zen historiara igaroko. Egia esan, historia txikiaz ari naiz, ustekabean sortzen den datuari esker idatzi daitekeenaz.  Begira, prentsa zaharra arakatzen ari nintzen lehengoan, nire artxiborako datuen bila, eta hara non, 1883ko uztailaren 20ko Madrileko “El Imparcial” egunkarian  ondoko albistearekin egin nuen topo. Gaur 137 urte betetzen dira, kazetariak deskribatzen duen gertaeratik:

“Al anochecer del pasado domingo y después de un viaje desprovisto de accidentes más o menos notables – lo cual quiere decir que fue un viaje como otro cualquiera- salía de la antigua o histórica villa de Mondragón con rumbo hacia este valle de Guesalibar, en cuyo centro se alza el magnífico establecimiento balneario de Santa Águeda.

Apenas había dejado a mi derecha la carretera que se dirige a Vergara, víme sorprendido por un espectáculo conmovedor y sencillo a la vez, y en cierto modo solemne. Desde el pórtico de una iglesia cercana vino avanzando lenta y majestuosamente hasta pasar por delante del carruaje que me conducía un extraño fúnebre cortejo. En féretro muy modesto era llevado a la mansión de los muertos el cadáver de una anciana de setenta y tantos años, que según me dijeron había sido en tiempos de Carlos V (el primer Pretendiente) la mejor moza del valle. Algún vecino de
Karlos V erregegaia
Mondragón recordaba que aquel monarca in partibus, solía frecuentar excursiones desde Oñate, con el manifiesto propósito de visitar a sus parciales de por acá, mas con intento deliberado y verdadero de rendir pleito homenaje a la belleza de esta mejor moza, que en la noche del domingo quedó para siempre oculta a las miradas de los hombres.

Lentamente fue deslizándose por las calles de Mondragón aquel fúnebre cortejo que por breves instantes me obligó a hacer alto, y aún creo estar viendo como en sueños aquella fantástica comitiva de sacerdotes y gentes del pueblo que, pausados y silenciosos, iban perdiéndose poco a poco entre las sombras de la noche, tras el inerte cuerpo de la mejor moza del tiempo de Carlos V”

Aurreko idazkia irakurri ondoren, Arrasateko eliz artxibora jo eta bertan aurkitu nuen 1883ko uztailaren 15eko datu argigarria: hildakoa Joakina Azpiazu Markaide zen, 1808an Arrasaten bertan jaioa.  
Eta beste datu batekin ere egin nuen topo: Joakina erditu egin zen 1837an, Juan Jose Kaietano Azpiazu Markaide bataiatu zuten haurraz. Aita ezezaguna zen. Urte hartan jota ke zebilen Karlos V erregegaia gure inguruetan, bere tropen buruan. Izango al zen Jose Kaietano haren semea eta, beraz, karlisten printzea? Batek daki!

Ustezko printzearen ama hamalau urte gazteagoa zen Jose Angel Bidau Azkoaga arrasatearekin ezkondu zen 1847an, eta bikoteak bi seme alaba izan zituen.



Argazkia: JMVM, Wikipedia

maiatza 17, 2017

LEGE SALIKOAREN OIHARTZUNA ARAMAION, 1830-33

Fernando VII
Espainiako historian 1830eko martxoaren 29ko data esanguratsua izan zen, egun hartan gertatu baitzen “Pragmática Sanción” edo Berrespen Pragmatikoaren aldarrikapena, Fernando VII.aren aldetik. Beraren bidez, Lege Salikoa deuseztatzen zen, hau da emakumeak ezin zitezkeela erreginak izan adierazten zuena. Fernando VII.aren emaztea haurdun zegoen data hartan.

Aramaioraino ere iritsi zen espainiar Gortean bizi zen zurrunbiloa eta 1830eko ekainaren 10ean Aramaioko udalak Fernando VII.aren emaztearen haurdunaldiaren eta Lege Saliko bezala ezagututakoaren indargabetzearen berri izan zuten, batera.  

“Se leyó una Real Orden expedida en veinte y nueve de Marzo, relativa a la sucesión regular de la Corona de España para la observancia perpetua de la Ley Segunda, título quince, partida segunda”
...
Isabel II
“Se leyó otra real orden de nueve de mayo, relativa a la preñez de la Reina y que en acción de gracias al Divino se hiciese rogativas públicas y secretas, suplicándole de bien dispensar a la Reina un feliz alumbramiento, y que cubriese con el escudo de su omnipotencia el fruto de nuestra venturosa vida para que prosperen la religión y el estado”

Haurdunaldi hartatik urrian neskatila bat jaio zen, Isabel II izango zena. Fernando VIIak “Pragmatica Sanción” izenarekin ezagututakoa aldarrikatu zuen alaba jaio baino lehen. Neskatila hura erregina izan zitekeen, baina…

Fernando VII.aren anaia Karlosek presioa egin zuen bere aldekoekin eta erregea gaixorik zegoela aprobetxatuta Fernandorengandik lortu zuten Berrespen Pragmatikoa balio gabe uztea 1832ko irailean, Karlosek berak bere burua erregegaitzat hartuz. Hala ere, erregearen ustekabeko osasun-susperketa izan zela eta, Fernando VII.ak ostera betiko ezabatu zuen Lege Salikoa 1832ko abenduaren 31n, eta hiritarrei erret-agindu baten bidez azaldu zitzaien erabakia. Aramaioko udal batzordeak 1833ko urtarrilaren 25ean irakurri zen agindua:

Karlos erregegaia
“Se leyó una Real Orden fecha cuatro del corriente relativo como su Real Majestad restablecido de la enfermedad, ha determinado volver a encargarse del despacho de los negocios desde el mismo día; Otra de la misma fecha declarando por su Majestad nulo el decreto que se le arrancó por sorpresa en los momentos más graves de su enfermedad, derogando la Pragmática sancionada de veinte y nueve de marzo de mil ochocientos y treinta, que trata de la sucesión regular a la corona de España; y enterados dichos señores, acordaron su cumplimiento”

Une haietan Simon Etxebarria zen Aramaioko alkatea. Handik zenbait hilabetetara Fernando VII hil zen eta Isabel II erregina koroatu zuten. Gerra karlistaren hastapenetan zeuden.

Argazkiak: Wikipedia