1967 etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
1967 etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak

apirila 02, 2025

PAULO URRUTIA, PICASSO ZALE ARRASATEARRA

Paulo Urrutia, Larrean 1979an
Neronek argitaratutako aspaldiko prentsa albiste batengana jotzen dut gaur, Arrasaten XX.ean izan genuen gizakume interesgarri baten alderdi ezkutuenetako bat azaltzeko. Paulo Urrutia dugu gaurko protagonista txikia. Borrokalari sutsua izan zen bizitza osoan, politikan eta sindikalgintzan. Arrasateko ANVren presidentea izan zen 1930ean eta gerran parte hartu zuen galtzaileekin. Kartzela pairatu zuen urte luzez. Unión Cerrajera S.Aren langilea bizitza osoan,  sindikatu abertzaleekin lerrotu zen eta hortik ere ziegako giroa dastatu ahal izan zuen behin baino gehiagotan. 1967an jubilatu zen.

Biteri eskoletako Felix Arano maisuaren ikasleetarikoa izan zen eta baita Luis Armengou marrazki eta frantseseko irakaslearena ere. Horrek guztiak Paulo gaztea izpiritu liberal aurrerakoi batez blaitu zuen, Urrutiaren ekintza guztietan aplikatu zena. Berak kontatzen zidan, 1978ko ekainean argitaratu nuen erreportaje txiki batean:

“Luis Armengourekin gaztetatik hasi nintzen, apaindura, irudia eta margoekin. Gero lanean horretaz baliatu nintzen, baina ezer gutxi. Etxean ere aukera gutxi nituen marrazkiaren bidetik jotzeko, oso lotuta bainengoen lanarekin, goiz-goizetik gauera arte. Gerra ondoren, berriz, Duesoko espetxean nengoela erretratu bana egin nien gurekin zeuden hiru apaizi eta fraide karmeldar bati. Nire marrazkiek txundituta utzi zituen eta kartzelako beste pintore batekin jarri ninduten harremanetan. Zortea izan nuen… Duesotik Puerto de Santa Mariara aldatu baininduten baina baita pintore hura ere, eta segitu nuen harekin ikasten. Baina aske geratu nintzenean, Arrasatera itzuli… eta pintura zeharo ahaztu nuen. Ez neukan astirik. Eta jubilatu arte ez nuen berriz ere pintzelik eskuan hartu”

Paulok aipatzen duen karmeldarra Aita Santi Onaindia zen, euskaltzalea. Lekuko izan nintzen 1979ko

Bere etxean, 1978an
azaroaren 25ean, Urrutiaren lehengusu genuen Iokin Zaitegiri Larrean eskainitako Olerti Egunean, Paulo eta Onaindiaren arteko besarkada estuan. Duesotik ez zuten elkar ikusten. Ordurako Paulok gustura ari zen pintatzeko lanabesekin. “Urrutia´tar P” sinatzen zituen margo lanak. Berak segitzen du azaltzen:

“Gernikako txikizioa beti izan dut gogoan. Picassoren koadro horren kopiaren baten atzetik ibili nintzen luzez, baina denbora zailak ziren eta ezin nuen inondik ere eskuratu. Behin, nire semeak Frantziatik ekarritako liburu batean aurkitu nuen lamina bat eta hura poza! Orduantxe esan nion neure buruari neronek egingo nuela koadro haren kopia bat neuretzat. Eta honela berraurkitu nintzen pinturarekin. Bukatu nuenean oso pozik nengoen. Picassok adierazi nahi zuena hobeto ulertu nuen. Guztion pintorea da Picasso, baita nire moduko jende xehearena ere”

Baina Paulek, behin Gernika bere pintzelekin birsortua, Picassorekin jarraitzea deliberatu zuen eta mendiak eta irakurzaletasunak uzten zioten tartetxoa aprobetxatzen zuen oihal gehiago bere marra eta koloreekin betetzeko, gehienetan Malagako artistaren maisu-lanak hautatuz.

“Etxera iristen zitzaizkigun “Paris Match” aldizkari jorian agertutako eredu batzuk hartu nituen eta “Gitarra jole zahar itsua”, “Judu zaharra eta haurra” eta beste asko margotu nituen. Baina beti-beti nire gogoaren atsedenerako, niri bizitza osoan borrokatu ditudan injustiziak nolabait ordezkatzeko. Pinturak horixe ekarri dit, jubilatu ondoren izan bada ere”

Honaino, Paulo Urrutia izan zenaren giza-profilaren beste arlo bat, etxeko lau horma artean garatutakoa bere gogoaren garapenerako.

Bere lanen lagintxo bat jarri dut ondoren. Ezkerrean Picassoren orijinalak. Eskuinekoetan - Paulok margotuta- denboraren joana igartzen da nire argazkietako kolorean.
 







 

apirila 10, 2021

PUERTOLLANOKO ARRATSALDE HURA

Gaurko ekarpentxo honek, Jose Ignazio Zaitegi eta biok argitaratutako "Mondra. Una temporada. Y tres futbolistas. 1965. Sagasta, Larrauri, Aranbarri" deritzan liburua osatzen du. Gure hiru lagun horiei nolabaiteko omenaldi xumea egin guran, duela urtebete inguru -koronabirusak jota geunden sasoian-  lan hori idazteari ekin nion. Beti esan dut historia gauza serioa dela eta historiaz idatzi nahi denean ezin daitekeela plataforma merke eta zalantzagarrietatik egin. Osterantzean irakurlegoa engainatu egiten da, zentzun eta logikarik gabe.
Jesus Aranbarri

Jesus Aranbarriri buruzko idazlanak ezin zuen alboan utzi, berarentzat bere karrerako unerik goxoena  izan zen hura, 1967ko apirilaren 23an Ciudad Realeko Puertollanon bizi izandakoa. Erreal zale guztiek - adinekoek, bederen- garbi asko daukate oraindik gogoan arratsalde hura, eta Aranbarrik lortutakoak gero Real Sociedadentzat adierazi zuena: lehen mailako futbola ikusi ahal izan zen Donostian, hamarkada luzez

Txoko honetarako irakurgaia badelakoan eta Aranbarri adiskidearen izena apurtxo bat gehiago zabaltzearren, goian aipatutako idazkiaren zatitxo bat den, "Puertollanoko arratsalde hura" aldatzen dut hona.


No creo equivocarme si digo que el 23 de abril de 1967 es el día que con más fuerza está grabado en la memoria de Jesús Aranbarri. Y pienso que también muchos de los aficionados realistas mantendrán vivo el recuerdo de aquella tarde en que la Real Sociedad ascendió a primera división, gracias a un postrero gol del mondragonés, debutante con el equipo blanquiazul en aquel partido frente al Calvo Sotelo. Más de una vez habremos dicho aquello de “me acuerdo dónde estaba cuando me enteré del asesinato de Kennedy” o dónde cuando la llegada del hombre a la luna. Yo puedo afirmar que supe que Aranbarri había sido el autor del gol decisivo en el Bar Bujanda de Vitoria-Gasteiz, propiedad del jugador del Alavés Primi. Seguramente que lo celebré. 

Aquella temporada 1966-67 había sido muy fructífera para Jesús. Faltaban cinco partidos para terminar la liga y era máximo goleador del cuarto grupo de tercera división en el que competía el “Sanse”. Y visto que la Real Sociedad, cara a su objetivo de ascender a primera, se la jugaba el todo por el todo en ese round final, llamó a sus filas al arrasatearra. Precisamente lo hizo tras haber jugado con el “Sanse” en Iturripe contra el Mondragón el 19 de marzo de 1967, habiendo empatado a dos goles, siendo Aranbarri autor de los de su equipo. Con los donostiarras se alineó también Sagasta.

Y llegó el día. La Real Sociedad tenía la baja de Mendiluze, y Elizondo, entrenador de la Real Sociedad, apostó por Jesús Aranbarri como recambio. La prensa local lo anunciaba el mismo día del partido, informando que el debutante iba a actuar de interior… o de delantero centro. La cosa no la tenía clara. Por cierto, los periódicos donostiarras hablaban de una prima que habría de otro club interesado en ascender, de 40.000 pesetas a cada jugador del Calvo Sotelo. Pero al mismo tiempo, apuntaban que a dicho club lo que le interesaba era ganar la prima de un millón de pesetas por ser el equipo más correcto de toda la competición, y una posible prima a sus jugadores cerraría el camino a tal premio. 

La Real Sociedad formó con Zubiarrain; Gorriti, Martínez, Iguaran; Lasa, Lema; Urresti, Arzak, Arregi, Aranbarri y Boronat. Por tanto, al final Jesús no salió en su puesto de delantero centro. El partido se desarrolló con total normalidad. Terminó el primer tiempo con el resultado de Calvo Sotelo 2 Real Sociedad 0. Al comienzo de la segunda parte recortó distancia Boronat. Y cuando faltaban ocho minutos, Aranbarri resolvió una melée en el área local para introducir el balón en la portería contraria. Y de ahí al cielo. Decía el Diario Vasco del martes 25 de abril:
 
Aranbarri bigarren planoan, Puertollanoko aldagelan
“Como es necesario destacar que debutaba Arambarri, con un solo objetivo para su tarea: la de buscar el gol. Lo consiguió. En esto debo confesar que quedé muy satisfecho. Elizondo había hecho algo que me causó admiración: alinear a un debutante, en un partido excepcional, o, mejor aún, definitiva trascendencia; era casi un riego de heroicidad que bien merecía el premio obtenido: el que ese muchacho debutante, Arambarri, fuera no solo el autor de un tanto, sino de un gol que ha dejado a la Real Sociedad en la I División. 

Un record, porque en Arambarri se han dado estos detalles: primer año en el Sanse; primer año en la Real Sociedad; primer partido oficial… y primer gol. ¡Pero qué gol, señores!” 

El lunes 24 fue una apoteosis en toda Gipuzkoa, con la población echada a la calle, en muchos pueblos para ver pasar el autobús que conducía al equipo ganador. Llegaba desde Vitoria-Gasteiz, y a su paso por Mondragón fue Aranbarri quien tuvo que hacer los honores a los cientos de aficionados que salieron a darles la bienvenida. En Donostia fueron recibidos en el Ayuntamiento por el alcalde en el Ayuntamiento y los futbolistas tuvieron que salir al balcón para saludar desde allí al gentío que les aplaudía desde Alderdi Eder. La Voz de España decía en su crónica del día 25 que los aficionados cantaban, entre otras, “¡Aranbarrri, Aranbarri, Aranbarri es pistonudo!” Pienso que no sería ése el término calificativo entonado.

Argazkiak:  JMVM,
  

ARRASATEKO FUTBOLARI BURUZ GEHIAGO EZAGUTZEKO - PARA CONOCER MÁS SOBRE EL FUTBOL DE MONDRAGÓN

FUTBOLA ARRASATEN. ISTORIOAK

https://txemax3.blogspot.com/2022/01/futbola-arrasaten-istorioak.html


GEHIAGO JESUS ARANBARRIRI BURUZ
 

uztaila 19, 2017

ANGEL ARREGI. FUTBOL IZAR ARRASATEARRA

Aurten 50 urte hil zela; omenaldi gisa.


Angel Arregi

Iragan mendeko berrogeita hamargarrenen amaierako igande arratsalde askotan Carrusel Deportivo entzuten genuen etxean. Eta Jaeneko konexioa egiten zenean adi geratzen ginen. Arrazoiak Angel Arregi zuen izena, Arrasateko futbolista bikainarena, Andaluziako hiri hartako kirol idoloa zena. Gaurko ekarpen honetan Arregiri buruz aritu nahi dut, azalkiro. Arrasateko futbolistaren izena aldarrikatzea dut helburua, herritik inoiz irtendako kirolaririk prestuenetakoa baita. Ziurrenik, Arrasatetik kanpo inongo beste lekutan kirol zeinurik sakonena utzi duen pertsonaia dugu Arregi. Enblematikoena. Ikusiko dugu zergatik.


Arregi, zutik. 3. eskuinetik. 1943.
Angel Arregi Erguin 1926ko urriaren lehenean jaio zen Arrasaten. Garaiko pertsonei galdetuz gero, Arregiri buruz gogoratzen duten lehen gauza da, egundoko itxura galantarekin lan egiten zuela Torres farmazian, mutil laguntzaile bezala. Eta planta ederrekoa zela... eta oso ondo jokatzen zuela oinekin eta buruarekin. Eta...

Maalako futbol zelaian hasi zen 15 urte zituela. Eta hamazortzi urterekin herritik aldendu zenez geroztik bere bizitza kanpoan eman zuen kirol praktikak eramanda. Gazte hil zen, auto istripuz, 1967ko maiatzaren 5ean. Berari buruz idatzi da: “Aún hoy en día es un mito venerado por los aficionados del Real Jaén, que escuchan a padres o abuelos contar cómo Ángel Arregui, con su pañuelo anudado a
Logroñoko Maestranza. 1945. Makurtuta erdikoa Arregi. Divino I eskuin.
la cabeza hizo historia con la zamarra blanca” 

Baina goazen arrasatearraren ibilbide profesionala ikustera, modu arinean bestela ez bada ere. Entziklopediek diote bere lehen ekipoa Logroñoko Deportivo Maestranza izan zela, 1944an. Eta hirugarren mailako equipo hartan bat egin zuen beste arrasatear batekin, Imanol Zeziaga “Divino I”rekin. 


Realaren elastikoarekin, 1947
Logroño utzita, 1946-47rako Real Sociedadera heldu zen, bigarren mailan ari zena. Ordurako donostiarren izarra Patri arrasatearra zen eta Arregirekin batera hirugarren herrikide bat fitxatu zuen Atotxako taldeak: Luis Heriz. Arregiri oso aukera gutxi eman zitzaion ekipo hartan eta ez zuen futbolista onaren sena erakutsi ahal izan, nahiz eta gol batzuk sartu zituen. Hurrengo urtean Sevilla C.F-k eraman zuen Arregi eta bi urtez Andujarreko CD Iliturgi eta Úbeda CF taldeetan aritu zen, Sevillako klubak utzita. 

Azkenik, sevillatarrekin debutatu zuen lehen mailan, 1949-50 denboraldian. Hiru partidu jokatu zuen goiko mailan,haietako bat Patriren
Jaengo ekipoarekin, bigarrena eskuinetik, makurtuta
Real Sociedaden kontra, eta gol bat sartu zuen. Hala ere, ordezkoen multzora igaro zuten eta hantxe amaitu zen Sevillako egonaldia Arregirentzat. 


Eta Sevillatik Jaenera. Jaenek hirugarren mailatik jauzi egiteko planak zituen eta 1950ean arrasatearraren zerbitzuekin egin zen. Ospetsua egin bide zen Jaenen esaera: ¡Arregui

ya es blanco! Arregiren bigarren denboraldian bigarren mailara igo zen ekipoa eta hurrengoaren hasierako helburua mailari eustea bazen ere 1953ko maiatzaren 5ean Jaenen lorpenik handienetakoa eman zen: lehen mailara igo zen, eta azken partiduan Arregik bi gol sartu zituen. Denera, arrasatearrak 30 gol sartu zituen kanpaina hartan.  Pichichi saria bereganatu zuen.

Jaenekin egindako hurrengo hamaika denboraldietatik, hiru lehen mailan jokatu zuen Arregik eta zortzi bigarrenean. Bitxia da, 1953-54ko lehen partidua Sevilla bere ekipo ohiarekin egokitu zitzaiola eta 3-1 irabazi zuten jaendarrek. Ekipo haren historiarako geratu zen lehen mailako estreineko gola: arrasatearrak sartu zuen.

Ohiko buruko zapiarekin
Poliki-poliki Arregik bere izena hedatu zuen futbol zelai guztietara eta titularrak irabazi zituen hedabideetan. Ez zuen ahazteko, 1958ko urtarrilaren 26an Barça erraldoiari irabazitako partidua. Katalanen ekipoa ez zen txantxetakoa: Ramallets; Olivella, Brugué, Gracia; Vergés, Gensana; Evaristo, Kubala, Martinez, Suárez eta Tejada. Prentsak esan zuen: “En la delantera Arregui, con su acometividad característica, fue lo más destacado” Edota 0-2 Real Madridekin galdu arren, 1957ko urriaren 22an jokatutakoa. Madrilgo hedabideek zioten: “Puede asegurarse que de no haberse lesionado ese jugador, la victoria se hubiese inclinado a favor del Real Jaén, pues la delantera blanca se ha mostrado voluntariosa, valiente y decidida, obligando a emplearse a menudo a la defensa madrileña a fondo, y utilizando recursos antideportivos” Madrileko ekipoa honako hauek osatzen zuten: Dominguez; Atienza, Santamaría, Lesmes; Santisteban, Zarraga; Joseito, Kopa, Di Stefano, Marsal eta Brunet. 

Angel Arregik sekulako oroitzapen onak utzi zituen Jaenen. Berari buruz ere hauxe esan da: 

“Fue la cabeza de oro del Real Jaén,  un delantero centro a la antigua usanza. Fuerte, valiente, batallador y con uno de los mejores remates de cabeza que haya visto el fútbol español a lo largo del tiempo. De esta forma logró la mayoría de sus tantos, imponiéndose claramente a las defensas contrarias. Era un hombre noble, caballeroso y cercano que jamás fue amonestado en Primera División … Se le considera el mejor futbolista del Real Jaén de todos los tiempos” 

Futbola utzi ondoren Jaenen geratu zen bizitzen. Eta berrogei urte zituela, 1967ko maiatzaren 5ean hil zen, auto istripuz, Kordoban. Berarekin batera Jesus Alberdi Zeberio "Zarraparra" Arrasateko laguna zihoan, eta biek bizia galdu zuten kamioi batek jota. Hasieran nioen futbolista batek gutxitan utzi duela hain zeinu sakon bizirik, Arregirenaren kasuan bezala. Heriotzaren biharamunean Sevillako ABC egunkariak zioen:


1956-57, erdikoa, makurtuta
“El fallecido Angel María Arregui fue delantero centro del Sevilla C.F y posteriormente del Jaén durante quince temporadas; retirado del fútbol activo hace dos años, actualmente era delegado en Jaén de una importante firma de electrodomésticos de Vitoria (1). Estaba en posesión de la Medalla de Oro al Mérito Deportivo. Fue máximo goleador de todas las
Pichici garaikurrarekin. 1953
Divisiones durante dos temporadas y conquistó el trofeo Pichichi. Deja viuda y cuatro hijos, el mayor de trece años”



Omenaldiak egin zizkioten eta Jaengo futbol zelaian orma-irudi bat da Arregiren oroimenez. Hiribuko kale batek ere Angel Maria Arregi izena darama. Horretaz, Jaengo blogari batek dio: 

“ Arregui tenía su calle porque, pese a nacer en Mondragón, era jaenero de pro y fue hombre que en lo deportivo y en lo humano marcó a la ciudad, un Jaén que quiso y en el que invirtió el poco dinero que se ganaba, antes, jugando al fútbol.

1953-54, Jaenekin, makurtuta, erdian
De hecho, lo único que se ha mantenido del viejo Estadio de La Victoria, derruido para construir un bonito solar, es el mural en el que aparece Arregui y el escudo del Real Jaén, como si, para la historia del Club, fueran la misma cosa. Trece temporadas en el Real Jaén, incluidas las tres de Primera División y muchas luchas en Segunda para intentar siempre retornar al Jaén de sus amores a la máxima categoría. 

Ya no es el hecho de que fuera, posiblemente, el mejor jugador de la historia en el fútbol
Arregiri eskainitako orma irudia
de la provincia, ni uno de los máximos goleadores históricos del Real Jaén, ni el único que fue llamado a entrenarse con la selección española, es que Arregui era un modelo ejemplar en todo lo que hacía y fue, para nuestra ciudad, una bendición la llegada de tan distinguido caballero que, además, tuvo a bien sentirse tan de aquí como el que más. Es uno de los "grandes jaeneros del Siglo XX" y, a pesar de su trágica muerte, su nombre sigue presente en el mundo del deporte (aunque no sólo) de nuestra provincia” 

Oraindik orain, “El Diario Jaén” egunkarian irakurtzen zen iritzizko artikulu bat, “Honremos a los Arregui y al escudo” tituluarekin: “Honremos a jugadores como Arregui, todo corazón y sacrificio, no siendo de Jaén. Ángel María Arregui: ¡ESE VASCO de JAÉN! 

(1)Fagorreko ordezkaria zen Jaenen.

Argazkiak: Karmen Uranga, JMVM, Jaen C.F 


ARRASATEKO FUTBOLARI BURUZ GEHIAGO EZAGUTZEKO - PARA CONOCER MÁS SOBRE EL FUTBOL DE MONDRAGÓN

FUTBOLA ARRASATEN. ISTORIOAK

https://txemax3.blogspot.com/2022/01/futbola-arrasaten-istorioak.html


 ANGEL Arregiri buruzko iritzi batzuk: