Alfonso XIII etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
Alfonso XIII etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak

ekaina 04, 2014

ALFONTSO XIIIren KONTRAKO ATENTATUAN HIL ZEN SOLATARRA

Ezkontzako argazkia
Zer gertatuko zen Alfontso XIII.a atentatuan hil izan balitz? Juan Carlos I ez zen izango, jakina, ezta ondorengoa daitekeen Felipe VI ere. Erantzunik inoiz izango ez duen galdera da hori. Beraz, uste okerretan ibili gabe, gatozen zer gertatu zen azaltzera. Zeharka, arrasatear sendi bat ukituta atera zen atentatu hartatik.

Alfontso XIII errege espainiarraren ezkontza egunean - 1906ko maiatzaren 31- atentatu bat izan zen bere kontra Madrilen, Mateo Morral zeritzan anarkistak burutua. Ekintza hartan erregea kalterik gabe atera zen baita hogeita bost bat pertsona hil ziren lehergailuaren eraginez. Hildakoetariko batek arrasatear jatorria zuen, Sola sendiko semea baitzen. Jose Sola Tejada zen hildakoa eta ezkontza zeremoniako ikuslea zen bere etxeko balkoitik.

Atentatuaren une bat
Alfontso XIII eta Victoria Eugenia Battenberg ezkondu ziren San Jeronimo elizan eta jauregirako itzuleran, Kale Nagusiko etxe baten laugarren solairuko balkoitik lora sorta bat bota zion Morralek karrozari. Kable batzuen kontra jo zuen lora sortak eta karrozaren gainera erori beharrean jende artean egin zuen. Etxe hartako bigarren solairuko balkoian Jose Sola Tejada zegoen (1) eta hila gertatu zen eztandaren ondorioz. Hirurogeita hamar urte zituen.

Jose Maria Sola Nanclares arrasatearraren lehen semea genuen Jose Sola Tejada, Logroñon jaioa, ama bertakoa baitzen. XVIII mendetik bere egoitza Arrasaten ezarrita zuen sendiko kidea zen, beraz, eta batez ere XIX mendean zer esan handia eman zuten zenbait pertsonaiaren tartekoa genuen. Sola sendia 1741an agertu zen Arrasatera, haietako bat Zaraa maiorazkoko titularrarekin ezkondu zen-eta. Jose Mari Uranga historialariak kontatu zuen 1980an:

“En lo alto de la confluencia de las tres calles del casco medieval de Mondragón, en el sitio que se construyó el grupo escolar “Dr. Zaráa Bolibar” que más tarde se convirtió en el Colegio de San José, hubo hasta 1931 un grupo de cuatro casas de viviendas familiares que anteriormente era una casa que desde 1750 era conocida por Casa Palacio o Palacio de Sola, por haber sido habitada por D. Nicolás de Sola y Salinas, notable investigador sobre la procedencia del lugar de nacimiento de San Martín de la Ascensión y Aguirre, inclinándose por Vergara…” Urangak gehitzen du: “Ferrerías, 56, 58, 60 y 62. En la nº 56 nací yo”

Atentatuaren une bat
Nicolas horren hereniloba genuen Madrileko atentatuan hildakoa. Eta atentatuko biktimaren aita Arrasateko  alkatea izan zen 1859 eta 1860 urteetan.  Azken urte horretako abenduaren 28an, Logroñotik bidalitako eskutitz baten bidez, Jose Maria Sola Nanclaresek bere karguari uko egin zion. Bi egun geroago Arrasateko Udalak ontzat eman zuen dimisioa. Hala ere, 1906an solatarren sendiak segitzen zuen presente Arrasateko gizarte-bizitzan, nahiz eta presentzia gero eta txikiagoa zen.  

Alfontso XIIIren ezkontza zela eta, Arrasateko Udalak, Jose Maria Herrasti alkatearen lehendakaritzapean, 1906ko maiatzaren 7an honako erabaki hau hartu zuen:

Atentatuaren une bat
“Fue leída una carta del Excmo. Sr. Alcalde de Madrid, invitando a formar parte en el album artístico con las firmas de todos los alcaldes de España y dedicado a S.M. El Rey D. Alfonso XIII y la futura reina la hoy princesa Victoria Eugenia de Bratenberg, con motivo de su casamiento el 31 del corriente mes, medio que ha creído más a propósito para demostrar el acendrado sentimiento monárquico, su entusiasta inquebrantable adhesión al jóven soberano y el júbilo que la nación entera celebra el regio enlace.

Atentatuan hildakoak gogoratzeko monumentua
El Sr. Presidente propone acceder a la invitación y contribuir con 10 pesetas por considerar muy acertada la idea de su compañero; y no habiendo unánime conformidad puso a votación su propuesta siendo aprobada por 7 votos contra 1”

Bitxia irudi daitekeen arren, atentatuaren ostean ez zen udal agirietan ezelako erreferentziarik egin Jose Solaren heriotzaz, urte batzuk lehenago herriko alkatearen semea zen arren. Behintzat nik ez dut aipamen idatzirik aurkitu.


 Eta Morralek bere helburuan bete betean jo izan balu? Auskalo zer gertatuko zen!

 ==========..=========
Artikulu erlazionatuak:

   ==========..=========

 

maiatza 14, 2014

ARRASATEKO SOLATARRAK KUBAN (II/I)



Kruz Madinabeitia, Cienfuegosen

Migel Madinabeitia idazle eta historialariaren semea izan zen Kruz Madinabeitia Altube, 1881ean jaioa. Hamazortzi urterekin Ameriketarako itsasontziratu zen, Kuban anaia adindua bizi baitzen eta hark deituta “Amerikak egiteko” asmoarekin abiatu zen bere jaioterritik. Kruz Madinabeitiak – aitaren ezpalekoa, antza denez- zenbait esku izkribu utzi zizkigun, beraren bizitza-ibilbideari buruzko ideia orokorra egiteko oso baliagarriak. Ameriketako abentura atzean utzita, Kruzek Arrasateko Udaletxean egin zuen lan, alondegiko arduradun bezala.

Gaurko pasarte honetan Kruzek Kubako egonaldiaren deskribapen interesgarria egiten digu, arrasatear jatorriko sendi batekin aste pare bat eman zuela azalduz. Ikus dezagun: 

Alfonso XIII itsasontzia
“Por fin la bonachona tarde del 4 de abril de 1899 ancló el “Alfonso XIII” en el centro de la hermosa bahía de La Habana y desde su cubierta, momentos después, pude cambiar el saludo con mi hermano Miguel, quien me comunicó que la prensa cubana recelaba que nos hubiera ocurrido algún grave percance, basándose en que había tardado la nave cuatro días más que en otros viajes de idéntico recorrido. 

… Mi hermano, que deseaba que residiera más cerca de él, me llamó al Ingenio de Hormiguero en la provincia de Santa Clara, propiedad de Doña María Luisa Sola, oriunda de Mondragón casada con Mister Powers, de nacionalidad yanqui, donde Miguel pasaba las vacaciones veraniegas invitado por los citados señores” 

Maria Luisa Sola Iradi Francisco Sola Nanclares arrasatearraren alaba zen, Kuban jaioa. Francisco abokatua zen eta Karibeko uhartean egin zuen karrera lege gizon bezala eta azukre ustiaketan. Kuban ezkondu zen Maria Iradirekin eta XIX. mendearen bigarren erdialdean Arrasatera itzuli zen. Francisco Sola izango da, Arrasaten Sola Jauregia bezala ezagutu dugun eraikina egingo zuena, 1868an.
Baina segi dezagun Cruz Madinabeitiaren idazkiarekin: 

Azukre ingenioa
“El Ingenio de Hormiguero era en Cuba uno de sus mejores células de producción azucarera, dotado de varias colonias propias que realizaban su contacto con la central por medio de unas vías férreas de vía estrecha, que las unía unas con otras y convergían todas en los espaciosos almacenes del Ingenio, donde en épocas de la zafra depositaban sus ubérrimas cañas de azúcar, que recogidas en esteras mecánicas las elevaban lo suficiente para lanzarlas sobre las máquinas trituradoras que las convertían en masa compacta y depositaban su dulce guarapo (zumo líquido de caña) en canalitos de cemento hasta las enormes calderas de ebullición, alimentadas con los residuos de la caña, donde el guarapo se transformaba en materia sólida, la cual, a fuerza de manipulaciones diversas transformaban en azúcar de excelente calidad.

Convenientemente envasado en sacos de cien kilogramos netos, se transportaba toda la producción a la Estación de Hormiguero, del ferrocarril central Habana-Cienfuegos, para ser embarcada en los muelles de esta última ciudad, para ser embarcada a los Estados Unidos de América del Norte.
La distancia del Ingenio a dicha Estación ferroviaria, que era de un kilómetro aproximado, se cubría mediante una vía de igual anchura del tren, que bifurcaba con ella por medio de un apeadero particular donde de depositaban los vagones de azúcar para unir a los trenes que los transportaban al citado embarcadero” 

Deskribapen ederra egin digu Madinabeitiak Kuban aurkitutakoaz. Arrasatear jatorrikoa baldin bazen ingenio haren ugazabaren emaztea, ondoren datorren paragrafoetan informazio polit bat eskaintzen digu XIX. mendearen amaierako Arrasate txikiari dagokionez:
 
“Por la misma vía del Ingenio viajaban en un vehículo pintoresco, especie de góndola a base de tracción animal, las personas de algún relieve que acudían a Hormiguero por múltiples causas. Su conductor era el servicial Panchito, antiguo esclavo y que redimido de la esclavitud seguía entregado a sus amos con toda lealtad. Su esposa o compañera pasó algún verano en la Casa de Sola, propiedad de doña Juliana, esposa de Eugenio Gorosábel y hermana de Doña María Luisa, dueña como queda dicho del Ingenio.
Sola etxea, lehen planoan. Hondoan, Santa Barbara

La presencia de la mujer de Panchito por las calles de Mondragón causaba nuestra infantil curiosidad al verla con la tez negra y brillante, las facciones abultadas y su estrafalaria indumentaria.

Permanecí un par de semanas en aquel delicioso lugar, donde se hallaba enclavado el Ingenio de Hormiguero, rodeado de pintorescos jardines, con acopio de chimpancés que constantemente realizaban difíciles acrobacias sobre trapecios y anillas colocados en grandes jaulas de hierro, donde se hallaban encerrados, protegidos por la sombra de aromáticos magnolios” 

Eugenio Gorosabel arrasatearra  Juliana Sola Iradirekin ezkondu zen Arrasaten 1869an. Gorosabel ingeniari ospetsua izan genuen eta hurrengo batean emango dut horren berri. Juliana Sola Iradi – Kubako Cienfuegosen jaioa- Francisco Sola Nanclares arrasatearraren alaba zen. Hurrengoan pertsonaia honen gaineko datu batzuk emango ditut, Kubako bere egonaldiaridagokionez.

Argazkiak: Madinabeitia sendia, Mendia bilduma,wikipedia