ARRASATE HIZTEGI GEOGRAFIKO HISTORIKOAN. 1802

Arrasateko historiari buruz nola edo hala aritu diren adituen artean badugu bat, Frantzisko Javier Martinez Marina, bere ekarpena “Diccionario Geográfico Histórico de España” deritzan bilduman 1802an aurkeztu zuena. Hiztegiaren ideia Espainiako Historiako Errege Akademian sortu zen eta Martinez Marinari egokitu zitzaion Araba osoko herrien deskribapena gehi Gipuzkoako zenbaitena. Egilea, asturiarra jaiotzez 1754an, apaiz izateaz gain zuzenbidearen historialaria zen eta filologoa. 

Arrasateri (Mondragoni) dagokion deskribapena bi zatitan dago banatuta: alde

Martinez Mariana

batetik artziprestazgoa eta bigarrena herriari berari begira. Kontuan eduki behar dugu historiografia XVIIIaren amaieran finkatu gabe zegoela eta ahaleginak egiten dituen arren Martinez Marina, gaurko talaiatik aztertuta, zenbait hutsetan erortzen da. Barkagarria, guztiz,  gaur dakigunetik historiaren gaineko ikasketak aurrera joan direla frogatzen baita. 

Hiztegian agertzen den bezala dakart hona Arrasate (Mondragon)en gainekoa.

 

ARAMAIO HIZTEGI GEOGRAFIKO HISTORIKOAN. 1802

Martinez Marina

Ekarri nuen behin (2025erako dago iragarrita) txoko honetara Arrasateko historiari buruzko deskribapen bat, 1802an Frantzisko Javier Martinez Marina apaiz, filologo eta historialari espainiarrak “Diccionario Geográfico Histórico de España” deritzan bilduman agertutakoa. Orduan nioen legez, Hiztegiaren ideia Espainiako Historiako Errege Akademiarena izan zen eta Martinez Marinari egokitu zitzaion Araba osoko herrien deskribapena. Besteak beste, Aramaiokoa. 

Aramaiori buruzko zatia bi zatitan dago banatuta: alde batetik errekari dagokiona eta bigarrena herriaren gainekoa. Arrasatekoaz aritzean nioen bezala, kontuan eduki behar dugu historiografia XVIIIaren amaieran finkatu gabe zegoela eta Martinez Marina ahaleginak egiten ditu historiaren muinera iristeko baina garbi dago adarretan geratzen dela Aramaioko kasuan.  Goazen ikustera zer idatzi zuen ikerlari espainiarrak, Aramayona sarreran: