1699 etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
1699 etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak

urtarrila 31, 2024

ARAMAIOKO EKONOMIA AHULA, 1699


Baserri kutsuko herri txikietako ekonomia hauskorra gertatu da historian zehar eta hainbat alditan egoera kaskarrean utzi ditu herritarrak, zulotik ateratzeko denetariko erabakiak hartu behar izan direlarik. Aramaioko kasua ez da salbuespena izan eta gaurkoan XVII.mendera arte egin nahi dut jauzia, udalaren deliberamendu baten berri emateko. 


“Junta General. En siete de Junio de mil y seiscientos y noventa y nueve años, en la Sala del santo hospital, de este Valle de Aramayona, los señores don Juan Blas de Garay, alcalde y juez ordinario de este dicho valle; Antonio de Aguirre Mendia, Thomas de Zabala regidores, Zeledón de Jauregui Arraburu procurador general de justicia y regimiento,…” 

Sarrera horren ondoren Aramaioko hidalgo askoren izen propio mordoa dator. Gehienak Ibabeko Andra Mari Kofradiaren kideak izango ziren, oraintxe ikusiko dugun datu baten arabera. Gauza jakina da aipatu Kofradiaren lehen datu idatziak 1799koak direla, aurreko liburuak galdu egin baitziren, baina lehen testigantza idatzi horren bitartez badakigu jakin Kofradia askoz lehenagokoa dela, XVI. mendekoa, gutxienez. Behintzat, gaurko dokumentu honen bidez ehun urte gehiago egiten dugu atzera, 1699ra arte ailegatzen baikara. Dakusagun zer dioen udal akta horrek: 


“… y otros muchos que por su prolijidad no se incorporan aquí. En esta junta propuso el dicho señor alcalde que atento se ve el tiempo muy fatigado de falta y carestía de trigo y de dinero, y porque al presente este dicho Valle no se halla con medios de buscar dinero sino tan solamente se hallan doscientos ducados remitidos por el capitán Don Juan de Ubao para la obra de Nuestra Señora de Concepción de Ibabe: los capitulares de ella dieron poder y facultad a los señores de justicia y regimiento para que reciban la dicha cantidad y empleen en trigo, repartiendo al que trajese ese dinero de contado, y entre vecinos se vaya juntando el procedido de dicha cantidad para el día de nuestra Señora de Septiembre próximo venidero, para hacer el entrego de dicha cantidad al Mayordomo que es o fuese de la ermita sin que haya más mora… y así decretaron y firmaron… 

Juan de Ubaori buruz idatzi nuen 2022an eta Ameriketara 1695ean enbarkatu zela nioen orduan. Ubaori esker XVII.an Ibabeko baselizari ukitu bat eman ahal izan zioten. Eta, ikusi den moduan, Ubaoren diruarekin zertxobait arindu ahal izan zen Aramaioko ekonomia egoera larria XVII. mendearen amaieran.

Argazkiak: JMVM

azaroa 25, 2015

IBABEKO KOFRADIAREN DIRU MAILEGUAK


Nardeaga kalea

Aramaioko Ibabe Kofradiak betebehar praktikoak ere burutu ditu bere bizitza luzean eta Jaungoikoarenganako gurtzaz gain gizon-emakumeenganako aseguru gisako babesa eskaini du behin baino gehiagotan. Ondoko lerroetan horietako bat ikusiko dugu. 

1699an oso urte txarra izan bide zen baserritarrentzat eta, oro har, aramaioar guztientzat. Ez zegoen garirik eta gosetia hurbil ari zen bere hatzaparrak erakusten. Gertatu zen, Kofradiak diru multzo bat jaso zuela Ameriketan hildako herritar batengandik. Hain zuzen ere, Juan Ubao Salesan genuen Ibabeko Andra Mariarenganako eskuzabaltasuna erakutsi zuena. Ubao Salesan 1656an jaio zen Aramaion – nahiz eta testamentuan Bizkaiko Arrazola jartzen zuen, ziurrenik aita Atxondokoa zuelako. 

Sauzedillako Konde Jeneralaren aginduetara jarri zen Sevillan eta Kolonbiako Indietako Cartagenera joan zen. Panamako San Felipe de Portobelo hirian hil zen, 1697an. Eta bere testamentuan utzi zuen agindua, Aramaioko eliza eta Ibabeko Andra Marirako ondasun batzuk uztea. “Ibabeko Andra Mari Kofradia” nire liburuan aipatu nuen Ameriketatik Ubao kapitainaren erabakiz Aramaiora heldutako lanparararen inguruko auzia. Baina oraingo hau berria da. Irakur dezagun: 

1699-06-07ko akta
“En siete de junio de mil seiscientos noventa y nueve años, en la sala del santo Ospital de este Valle de Aramayona, los señores don Juan Blas de Garay Alcalde y Juez Ordinario de este dicho Valle, Antonio de Aguirre Mendia, Tomás de Zabala Regidores, Zeledón de Jauregui Arraburu Procurador General de Justicia y Regimiento… y otros muchos que por su prolijidad no se incorporan aquí. 

Ondasunen inbentarioa, Panaman
En esta Junta propuso el dicho señor Alcalde que atento se ve el tiempo muy fatigado de falta y carestía de trigo y de dinero, y porque al presente este dicho Valle no se halla con medios de buscar dinero, sino tan solamente se hallan doscientos ducados remitidos por el Capitán Don Juan de Ubao para la obra de Nuestra Señora de la Concepción de Ibabe. Los capitales de ella dieron poder y facultad a los señores Justicia y Regimiento para que reciban la dicha cantidad y empleen en trigo, repartiendo al que traiga ese dinero de contado y entre vecinos y habitados se vaya juntando el procedido de dicha cantidad para el día de Nuestra Señora de septiembre primero venidero, para hacer la entrega de la dicha cantidad al Mayordomo que es o fuese de la dicha ermita, sin que haya más mora ni detención enteramente, y que para el efecto se dio poder en toda forma que el derecho dispone a dichos señores y así lo decretaron y firmaron junto con mí el escribano” 

Nola daiteke, Kofradiari dagokion gai bat Udalak bere onurarako erabiltzea - dieron poder y facultad a los señores Justicia y Regimiento para que reciban la dicha cantidad y empleen en trigo? Arrazoi bakar bat: Udal agintariak kaperadun edo hidalgoak genituen denak, eta Kofradia garai hartan “Nobles Hijosdalgos del Valle de Aramayona”koa zen. Batzuek eta besteak berdinak ziren. Dena den, badirudi normalean Kofradiak berak hartu beharko zuela Udalari mailegua egiteko erabakia. Baina ez noa duela hiru ehun eta hamasei urte ondoren ezer errebisatzera.

 IBABEKO ANDRA MARI KOFRADIAREN OHARRA

Kofradiaren historiari buruzko liburua salgai dago, Aramaio eta Arrasaten.