Barbara Abarrategi etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak
Barbara Abarrategi etiketadun mezuak erakusten. Erakutsi mezu guztiak

apirila 20, 2016

SANTA BARBARA BASELIZA, ARRASATEN (2-2tik)



Santa Barbara parkea, erdian, 1970ean

Egin genuen aurreko batean, Arrasateko Santa Barbara parkean XVII. mendean eraikitako baselizaren gaineko oroimen-ibialditxoa. Berriz nator gaiarekin eta salto egiten dugu XVIII. bukaerara arte.

Frantzisko Gomez de Agiriano elizako bisitariak  1792an txosten bat egin zuen eta eskatu zuen Santa Barbara baseliza lurreratzea edo konpontzea. Arrasateko Udalak erabaki zuen berriztapena, arotz eta harginak kontratatu zirelarik. Kostua 3031 erreal eta 8 maravedi izan ziren. Berriztapenaren inaugurazioa Manuel Aranguren abadeak egin zuen, urte hartako abenduaren 4an, Barbara Abarrategik 1653an utzitako ornamentu berdinekin.

Jose Mari Urangaren paper artean aurkitu dut honako ohartxo hau: 

“Las mencionadas alhajas se hallaron custodiadas en una casa particular sin que hubiera noticias de otras que mandó entregar la fundadora, pues esta es la tercera casa en el curso de 30 años que se guardaron sin entregar en su iglesia matriz o Mayordomo, por un error que padeció y porque en el transcurso de 30 años desmereció tanto la fábrica de la ermita que ni puerta se le quedó y el tejado cayó en parte; de suerte que el altar, cuadro (que llama retablo la fundadora) y otros adornos desaparecieron el año 1794 (guerra de los convencionales franceses) en cuyo año hubo batería de artilleros en aquel prado cima del castillo (Goikobalu) y ocuparon la ermita los soldados” 

Frantsesak 1808-1813 bitartean Arrasaten egon zirenean guztiz hondatu zen baseliza, desagertzeraino. Baina hamarkadatan iraun zuen santarekiko debozioak eta horrela herritar batzuen ekimen bat gorpuztu zen baseliza berriro irekitzeko. Horrela, 1861eko abuztuaren 13an udal akta batean irakur daiteke:

Santa Barbara oihantsu, 1925 inguru
“Se dio cuenta de un memorial firmado por la Señora Condesa de Monterrón y otros ochenta y ocho individuos, vecinos de esta villa, solicitando del Ayuntamiento permiso y terreno necesario para edificar una hermita a Santa Bárbara, en el término del mismo nombre. Y enterado acordó contestarles que presenten plano y presupuesto y hagan constar con qué fondos cuentan para llevar a efecto las obras que desean, y que en su vista determinarán” 

Alkatea garai hartan Jose Maria Resusta zen. Badirudi planoak eta gainerako zehazkizunak aurkeztu zituztela eta 1861eko irailaren 17an gaia berrikusi zuten udal bilkuran:



Santa Barbaratik, gaurregun
“En vista del plano, presupuesto y fianza que han presentado los firmantes del memorial solicitando autorización para levantar una Hermita de nueva planta a Santa Bárbara en el término de su nombre, adopta por acuerdo se remitan para su superior aprobación al Señor Gobernador Civil, con remisión de los documentos referidos” 

Gauzak ez ziren aurrera joan,eta 1861eko urriaren 22an hirugarren aldiz aztertu zuen gaia udal korporazioak: 

“Se leyó un oficio del Gobernador Civil de la Provincia, en contestación a una comunicación que le dirigió esta corporación con fecha diez y ocho de septiembre último, solicitando permiso y terreno para edificar una hermita a Santa Bárbara en el paseo del mismo nombre, manifestando que ni esta corporación municipal ni el Gobierno de la Provincia pueden conceder o ceder los terrenos de propios, porque considerados estos por la Nación, el Gobierno los vende con sujeción a las Leyes, por cuyo motivo devuelve el plano que se le había remitido, sin que pueda dar la autorización que se le pedía" 

Hortxe amaitzen dut, gaurkoz, Santa Barbara parkean egon zen baselizari azken bi kapituluetan emandako lekua.

Argazkiak: JMVM


Aurreko kapitulua:
 

 

martxoa 30, 2016

SANTA BARBARA BASELIZA, ARRASATEN (1-2tik)


Arrasateko Santa Barbara mendixkaren izena 1653tik datorrela esan liteke, hain zuzen ere bertako gailurrean baseliza bat eraiki zenetik. Barbara Abarrategi Galarraga emakumearen eraginez jaso zen baseliza. Abarrategi andrea Lukas Elorduy Markiegi eskribauarekin ezkondu zen 1610ean eta bi seme-alaba izan zituzten, gazte hil zirenak.

Udaletxeko artxiboan den idazki batek honela dio: 

“En la villa de Mondragón, a 4 de diciembre de 1653, ante mí el escribano y testigos de uso, pareció Dña. Bárbara de Abarrategui, vecina de dicha villa, y dijo que en ella y por su devoción había edificado la ermita de Santa Bárbara en lo alto de Gazteluondo, puesto y sitio común libre de dicha villa y la había adornado con retablo, campana frontal, casulla de Damasco, alba, mantel de altar, cáliz de plata con su patena, misal y todo lo demás necesario al servicio y culto divino de la dicha ermita, con común consentimiento y aprobación de la dicha villa y sus vecinos, sin ánimo de adquirir patronazgo ni otro derecho alguno y para que en ningún tiempo haya duda sobre ello, desde luego desiste y aparta de cualquier patronazgo y derecho que tenga y pueda tener por la edificación y dotación de la dicha ermita, lo renuncia, lo cede y traspasa en la iglesia mayor parroquial del Señor San Juan Bautista de la dicha villa su mayordomo fabriquero, parroquianos y feligreses de ella y de todo ello le hacía y hizo donación siendo necesario como de derecho lugar haya para que sea aneja de ella y libre de patronazgo, como son las demás ermitas de la dicha villa y prometió a su cuidado de dotar y que dotaría de iluminaria de dicha ermita con la limosna y renta que juzgue su voluntad después de luminaria y para sus propias expensas por su devoción. 

Y para que tenga efecto lo dicho en presencia de mí el ermitaño y testigos dio y entregó a Miguel de Marquina, Mayordomo presente en voz y en nombre de los que en adelante fueren de la fábrica de dicha iglesia matriz, la llave de la dicha ermita más un cáliz de plata con sus patenas, corporales, una casulla de damasco colorado y amarillo con sus cenefillas de los mismos y manípulo y estola, una alba de lienzo de tierra con su amito y cíngulo y un misal nuevo, de cuya entrega yo el escribano hago fe para que la villa entregue en la persona que fuere nombrada por ella como en cosa propia y que de lo demás contenido en esta escribanía se obligó con su persona y bienes presentes y futuros”


Barbara Abarrategi 1663ko uztailaren 28an hil zen. Zuzenak izateko, andre horrek eraikitako baseliza Santa Barbara, Santa Inés, Santa Gertrudis eta Jesusen Igokundeari zegoen eskainia. Joxe Letona historialari arrasatearrak dioenez, Gipuzkoako Batzar Nagusiak 1769an Tolosan bilduta erabaki zuten, kulturik ez zuten baselizak behin betiko ixtea. Arrasateko herriak aurre egin zion aginduari baina – Jose Mari Urangaren hitzak erabiliz, “mandarin aberats batek” – itxura denez Villafrancako Kondea, orduko alkatea- itxi egin zuen Santa Barbarako baseliza 1770an. 

Baina Arrasaten handia zen Santa Barbara, Santa Inés, Santa Gertrudis eta Jesusen Igokundearenganako debozioa eta baseliza berrireki egin zen, hogeita hamar urte inguru itxita egon ondoren. Hurrengo batean ikusiko dugu zertan amaitu zen hura guztia.

Argazkiak: JMVM 
BIGARREN ZATIA