miércoles, 23 de diciembre de 2015

ARGI BERRIA HELDU ZAIGU: GOIKOETXEAREN GABON KANTA


Bizente Goikoetxearen estatua, lehengo tokian

Datorren urtean ehun beteko dira Aramaioko semerik ospetsuena hil zenetik. Bizente Goikoetxeari nagokio, jakina. Edukiko dugu 2016an Goikoetxeari buruz zabal aritzeko aukera gehiago. Noan honetan, aramaioarra Arrasaterekin lotzen duen puntu bat agertzera. Dakusagun:

Gabon jai hauetan berriro abestuko da Arrasateko parrokian “Argi berria heldu zaigu” titula genezakeen Gabon Abestia. Arrazoiaren abiapuntua Sabin Salaberrik San Juan Bataiatzailearen artxiboan gordetzen diren musika partituren arteko zati batzuei eskainitako tratamenduan daukagu.

Partitura haien historia da Sabinek ondoko lerroetan kontatzen diguna. Oso interesgarria iruditzen zait hona ekartzea, esan dudan moduan 2016an Bizente Goikoetxea musika sakroegile aramaioarra hil zela mendeurrena betetzen baita, eta urte osoan zehar efemeridea gogoratu nahi dute Aramaion, zenbait ekintzarekin. Goazen, beraz, aurrekari gisa gure omenaldi txikia eskaintzen Aramaioko seme handi horri. Sabin Salaberriren ekarpena da, beraz, ondokoa, gabon kantaren nondik norakoaz galdetu nionean:
 

Con la “Kalenda para la Vigilia de Navidad” de 1894,  los seis responsorios de Navidad, (Beata Dei genitrix, Santa et inmaculata, Hodie nobis coelorum Rex, Hodie nobis de coelo, Verbum caro y Beata viscera) para voces y orquesta, que Goikoetxea compuso entre 1891 y 1893, forman una especie de hermoso oratorio.  
Gabon kantaren partitura
El P. Nemesio Otaño adaptó el responsorio “Beata viscera” como villancico para voces y órgano, que gustó entre los coros de Euskal Herria, muchos de los cuales lo acogieron en sus repertorios. Pero sólo se han podido recuperar partes de la obra, no la partitura completa. En el archivo de la parroquia de San Juan Bautista de Arrasate-Mondragón se conservan separadas las partes de órgano y de voces con texto en euskara, con la particularidad de que la de órgano y algunas voces están en la tonalidad de Sol y otras en La. En el archivo ERESBIL de Renteria se guardan, a su vez, partes separadas de voces, con texto en castellano y  tonalidad de La; pero no se encuentra  la parte instrumental.

La recuperación de Gabon Abestia es el primer intento de reunir el conjunto de las partituras originales, que Goikoetxea compuso para un Oratorio de Navidad que nunca llegó a completar de forma definitiva”
 
Beraz, garbi dago Goikoetxearen musikarekin osatutako euskarazko bertsioa Arrasateko artxiboan zegoela. Baina nork idatzi zuen poema? Datua ez dut ezagutu ahal izan. Izan al genuen Otaño bera? Izango al zen Arrasateko parrokian XIX. amaieratik aritutako apaiz beterritarreren bat? Zalantzarekin geratzen zaigularik, honatx olerkia:

Argi berria heldu zaigu
Gizon guztiak argitzen ditu
Atoz egiz argi zeran zu, gure Jesus.

Argi berria heldu zaigu, aleluya 
Gizon guztiak argitzen ditu 
Atoz egiz argi zeran zu, gure Jesus.

Goi aingeruak ots egin du 
Goien goien Jainkoa goraldu 
Gogo onekoak pakea hartu 
Heldu zaigu.

Goazen, goazen ta auzpez gurtu 
Hemen, hemen gure Jainkoa 
Belengo estalpean jaioa 
Gure Jesus gure Jainkoa. 
Aleluya.

No hay comentarios:

Publicar un comentario