miércoles, 24 de octubre de 2012

JOSE ANTONIO VILLAR, EUSKAL KANTAGINTZA GARAIKIDEKO AITZINDARIA



Euskonewsen argitaratu berri dudan artikuluan, Jose Antonio Villar daukat hizpide. Hona hemen artikulua bera eta bertan ere aukera duzu bideo bat ikusteko.  Baita Youtubera jaso dudan bigarren bideo bat dago ikusgai, 1966an eskaini zuen kantaldi baten abestiarekin. Disfrutatu, Jose Antonioren xarmarekin!





=======..======

Euskal kantagintza modernoaren aitzindaria izan zen, “Ez dok amairu” mugimenduari hamar urteko diferentzia atera ziolarik. Euskal Herriko plaza eta antzokiak zapaldu zituen, baita kanpoan ere, eta euskara modako uhin berriekin egoki joan zitekeela erakutsi zuen. Jose Antonio Villar Oiarzabal berritzaile aparta izan zen euskal kulturaren ildoetatik, eta berrogeita hamar urte geroago ere komentzituta dago gure nortasun agiririk adierazgarriena euskara dela.

Jose Antonio Villar Oñatin jaio zen 1939an, eta bere jaioterrian ekin zien musika ikasketei, sendian bertan lehenik, amarekin, eta Julian Zelaia parrokiko organo jolearekin jarraian. Urte batzuk marista fraideekin Nafarroako Vilafrankan eta ... ikasi ondoren Oñatira itzuli zen eta bertako musika giroan sartu zen buru belarri. Hasiera hasieratik, Irrintzi zortzikote ospetsuan esku hartu zuen, egundoko lana burutuz. Jose Antoniok dioenez, urteko hiru ehun entsegu-egunak izatera heldu ziren, zortzikotearen kalitate maila goi-goian utzi zutelarik. Euskal Herriko txapeldunak izan ziren oñatiarrak.

Baina Jose Antoniok zortzikotearekin zuen konpromezuak ez zion eragotzi bakarkako abeslari bezala ere abiatzea. Bere gitarrarekin han eta hemen hasi zen bere emanaldiak eskaintzen. Hamazortzi urte zituen eta gitarra jole trebea zen, gauza bitxia garai hartan. Espainieraz eta frantsesez ekin zion abesteari baina aurki euskarazko errepertorioa ireki zuen, batez ere Iparragirreren kantekin. Hori dela eta, 1959an, Urretxun egin ohi zen Euskal Jaian, Urretxuko bardoaz karakterizatua, Iparragirreren abestiekin harritu zuen publikoa. Lortutako arrakastarengatik, lau urte jarraian deitu zuten jaialdi hartara.

Urte hartan ere, TVEko lehiaketa batera aurkeztu zuen bere burua eta finalisten artean sailkatu zen. Baina Madrilera finalerako joan behar zuen egunean, beste final batean hartu behar izan zuen esku Bilbon: Euskal Herriko zortzikoteen artekoa. Eta telebistako balizko saria atarian geratu zitzaion. Euskal abeslari bakarlari jantzienetakoa zenez gero, handik eta hemendik deitzen zuten, apurka-apurka antolatzen hasi ziren jaialdietarako. “La Voz de España” egunkariaren Artista Berrien txapelketan saritua izan zen. Baita Eibarko Jai Alai dantzatokian ere. Hori hirurogeietako lehen urteetan gertatzen zen.

Ondorioz, Baionako Goiztiri diskoetxearekin euskarazko abestiekin disko bat grabatzea proposatu zioten. Baita bigarrena ere. Villarrek aitortzen duenez, esperientzia hura oso garestia atera zitzaion, bera arduratu baitzen diskoaren komertzializazioaz eta urte haietan muga pasatzea arriskutsua izateaz gain... ez zuen merkatal operazioa bermatzen. “Basque party” izenarekin kaleratu zituen diskoetxeak bi borobil EP, hots, launa abestiko diskoak. Begira zer zioen Jose Luis Lizundiak, euskaltzain oso egin zuteneko bere diskurtsoan, 2004an: “Jose Antonio Villar oñatiarraren “basque party” edo eta euskal ye-ye motako kantagintza modernoa, alegia, dantzalekuetarakoak ere aipamen garatuagoa mereziko luke. Honela, Bergarako Ariznoa hotelak saioak antolatzen zituen eta nobedade erakargarria zen dantzazaleontzat”

Lizundiak aurreratu du Jose Antonioren beste ekintza mota bat: orkestra burua izan zen, hogei urtez, Bergarako Ariznoa dantza tokian. Orkestra arrasatearrez eta aretxabaletar batez zegoen osatua berrogeitamarretako bukaeran, eta Jose Antoniorengana jo zuten, gitarra jolearen eta abeslariaren premian baitzeuden. Bi hamarkadatan aritu zen horretan Villar, profesional moduan.

Baina, lehen zortzikotearekin bezala, orkestrako partaide izateak ez zion aukera kentzen, bakarlari gisa aritzeko, eta horrela euskal kantagintza garaikideko hastapenetan kiderik esanguratsuenetakoa izan zen. Lurdes Iriondo ezagutu zuen lehenik, 1961ko Urretxuko jaialdian, eta geroago Julen eta Andoni Lekuona anaiekin sakondu zituen harremanak. Horrela, 1966ko maiatzaren 19an Usurbilen izandako Euskal Abesti Berrien Lehen Sariketan,  Julen Lekuonaren testuarekin Villarrek konposaturiko “Maitasuna” abestia abestu zuen. Lehiakideak, besteak beste, Lurdes Iriondo eta Benito Lertxundi izan zituen. Urte hartan bertan, abenduaren 4an Donostiako Victoria Eugenia izan zen Euskal Jai Nagusian ere esku hartu zuen Jose Antoniok. Bertan lau abesti kantatu zituen, Iparragirreren bi, jatorriz frantsesez Marie Laforêtek abestu eta Lekuonak euskarara itzulitako “Hondartza” (La plage) eta goian aipatutako “Maitasuna” Arrakasta izugarria izan zen.

Ordurako Jose Antonio sarritan elkartzen zen Donostian osatutako taldeko kideekin. Hara biltzen ziren ere Nemesio Etxaniz, Lurdes Iriondo, Julen Lekuona, Joxean Artze... euskal kantagintzaren lehen saiakera haiek nola sendo zitezkeen aztertzeko. Baina musikako fronte guztiak ezin zituela batera bete ohartuta,  Villarek erabaki behar izan zuen eta orkestrarekiko konpromezuak jo zuen biziago. Horrela, kantaldi eta jaialdiei agur esan zien, 1968 aldera.

Jose Antonio Arrasatera ezkondu zen eta bertatik irradiatu du harrez geroztik bere bizimodua. Musikarekin lotuta erabat, horren bitarteko komunikazioa izan du beti gogoan. Teoria zein praktikan, gazte-gaztetatik mugitu da komunikaziorako berezko senak eraginda, eta bere zuzeneko musika eskaintza artistikoan zein merkatal zerbitzuen bidezko ahaleginetan, uneko teknologiak eta mezuak uztartzen aurreratu nabarmena izan da Villar. Egun ere bide bertsutik saiatzen da bere bizitzari zentzua ematen. Horren adibidea, publikatua daukan “Estados de comunicación” deritzan liburua dugu.


Bideoak:















No hay comentarios:

Publicar un comentario en la entrada