ALFONTSO XIIIren KONTRAKO ATENTATUAN HIL ZEN SOLATARRA

Ezkontzako argazkia

Zer gertatuko zen Alfontso XIII.a atentatuan hil izan balitz? Juan Carlos I ez zen izango, jakina, ezta ondorengoa daitekeen Felipe VI ere. Erantzunik inoiz izango ez duen galdera da hori. Beraz, uste okerretan ibili gabe, gatozen zer gertatu zen azaltzera. Zeharka, arrasatear sendi bat ukituta atera zen atentatu hartatik.

Alfontso XIII errege espainiarraren ezkontza egunean - 1906ko maiatzaren 31- atentatu bat izan zen bere kontra Madrilen, Mateo Morral zeritzan anarkistak burutua. Ekintza hartan erregea kalterik gabe atera zen baita hogeita bost bat pertsona hil ziren lehergailuaren eraginez. Hildakoetariko batek arrasatear jatorria zuen, Sola sendiko semea baitzen. Jose Sola Tejada zen hildakoa eta ezkontza zeremoniako ikuslea zen bere etxeko balkoitik.

Atentatuaren une bat

Alfontso XIII eta Victoria Eugenia Battenberg ezkondu ziren San Jeronimo elizan eta jauregirako itzuleran, Kale Nagusiko etxe baten laugarren solairuko balkoitik lora sorta bat bota zion Morralek karrozari. Kable batzuen kontra jo zuen lora sortak eta karrozaren gainera erori beharrean jende artean egin zuen. Etxe hartako bigarren solairuko balkoian Jose Sola Tejada zegoen (1) eta hila gertatu zen eztandaren ondorioz. Hirurogeita hamar urte zituen.

Jose Maria Sola Nanclares arrasatearraren lehen semea genuen Jose Sola Tejada, Logroñon jaioa, ama bertakoa baitzen. XVIII mendetik bere egoitza Arrasaten ezarrita zuen sendiko kidea zen, beraz, eta batez ere XIX mendean zer esan handia eman zuten zenbait pertsonaiaren tartekoa genuen. Sola sendia 1741an agertu zen Arrasatera, haietako bat Zaraa maiorazkoko titularrarekin ezkondu zen-eta. Jose Mari Uranga historialariak kontatu zuen 1980an:

“En lo alto de la confluencia de las tres calles del casco medieval de Mondragón, en el sitio que se construyó el grupo escolar “Dr. Zaráa Bolibar” que más tarde se convirtió en el Colegio de San José, hubo hasta 1931 un grupo de cuatro casas de viviendas familiares que anteriormente era una casa que desde 1750 era conocida por Casa Palacio o Palacio de Sola, por haber sido habitada por D. Nicolás de Sola y Salinas, notable investigador sobre la procedencia del lugar de nacimiento de San Martín de la Ascensión y Aguirre, inclinándose por Vergara…” Urangak gehitzen du: “Ferrerías, 56, 58, 60 y 62. En la nº 56 nací yo”

Atentatuaren une bat

Nicolas horren hereniloba genuen Madrileko atentatuan hildakoa. Eta atentatuko biktimaren aita Arrasateko  alkatea izan zen 1859 eta 1860 urteetan.  Azken urte horretako abenduaren 28an, Logroñotik bidalitako eskutitz baten bidez, Jose Maria Sola Nanclaresek bere karguari uko egin zion. Bi egun geroago Arrasateko Udalak ontzat eman zuen dimisioa. Hala ere, 1906an solatarren sendiak segitzen zuen presente Arrasateko gizarte-bizitzan, nahiz eta presentzia gero eta txikiagoa zen.  

Alfontso XIIIren ezkontza zela eta, Arrasateko Udalak, Jose Maria Herrasti alkatearen lehendakaritzapean, 1906ko maiatzaren 7an honako erabaki hau hartu zuen:

Atentatuaren une bat

“Fue leída una carta del Excmo. Sr. Alcalde de Madrid, invitando a formar parte en el album artístico con las firmas de todos los alcaldes de España y dedicado a S.M. El Rey D. Alfonso XIII y la futura reina la hoy princesa Victoria Eugenia de Bratenberg, con motivo de su casamiento el 31 del corriente mes, medio que ha creído más a propósito para demostrar el acendrado sentimiento monárquico, su entusiasta inquebrantable adhesión al jóven soberano y el júbilo que la nación entera celebra el regio enlace.

Atentatuan hildakoak gogoratzeko monumentua

El Sr. Presidente propone acceder a la invitación y contribuir con 10 pesetas por considerar muy acertada la idea de su compañero; y no habiendo unánime conformidad puso a votación su propuesta siendo aprobada por 7 votos contra 1”

Bitxia irudi daitekeen arren, atentatuaren ostean ez zen udal agirietan ezelako erreferentziarik egin Jose Solaren heriotzaz, urte batzuk lehenago herriko alkatearen semea zen arren. Behintzat nik ez dut aipamen idatzirik aurkitu.

 Eta Morralek bere helburuan bete betean jo izan balu? Auskalo zer gertatuko zen!

 ==========..=========

Artikulu erlazionatuak:

http://txemax3.blogspot.com.es/2014/05/arrasateko-solatarrak-kuban-iii.html 

http://txemax3.blogspot.com.es/2014/05/arrasateko-solatarrak-kuban-iiii.html

   ==========..=========

(1)   http://dawsr.wordpress.com/2010/10/19/atentado-contra-alfonso-xiii-y-victoria-eugenia-de-battenberg/

 

DOKE ANTZERKI TALDEA: HAMAR URTE

Dena 2002ko bazkari batean hasi zen. 1949an jaiotako kintoen bazkalondoko tertulia goxoan geunden eta Jesus Mari Arzek planteatu zidan Arrasateko historiari buruzko testu bat prestatzea, Goikobalu abesbatzaren hamabosgarren urtemuga ospatzeko. Testua behin musikatuz gero eszenifikatu egin litekeela zioen Jesus Marik. Baiezkoa eman eta lanari ekin nion.

Niri egokitu zitzaidan, beraz, testua idaztea eta horrekin egoki joan litekeen musikaren egilea aurkitzea. Ez nuen zalantzarik izan etaSabin Salaberri aramaioarrarengana jo nuen. Haren adostasuna erdietsita, eszenategi

Obraren esku orria

gainean arituko ziren antzezleen bila ateratzea etorri zen. Goikobaluko abeslariez gain, testuaren dramatizazioa bideratzen arduratuko ziren gizon-emakumeak behar genituen. Eta horrezaz aparte, baita obra bere osotasunean zuzenduko zuena ere. Eta kasu horretan, zuzendari bat hartu beharrean bi lagunekin adostu genuen: Itziar Rosado eta Mikel Irastorza. Ezinbesteko zumeak lortuta, otarra egiteari lotu gintzaizkion.

Amaya antzokian, 2004-06-11

Eta horrela jaio zen “Eskuak elkarri” antzezlana. Arrasateko Amaia antzokian eskaini genuen, 2004ko ekainaren 11, 12 eta 13an. Antzezlanaren helburua, publikoa ongi  pasatzeaz gain, Arrasate eta euskal historiako une garrantzitsu bat jendaurrera aurkeztea zen.

Egun haietan aritu ziren antzezleak honakoak izan ziren: Lur Kabiketa, Kepa Errasti, Mariasun Pagoaga, Imanol Gallego, Jose Eugenio Otaduy, Silbia Solana, Eugenio Etxeberria, Salba Dalmau, Sheila Moreno, Josu Jauregi, Arantza Ezkurra, Marga Merkader, Elena Velez de Mendizabal, Eloi Irazabal, Fernando Ipiña, Aitor Aranburu, Dorita Murgia, Juan Antonio Barriocanal, Karlos Rodriguez, Felisa Viteri, Mikel Lagunilla, Ugutz Usandizaga eta Felix Ayala. Jaio zen Doke Antzerki Taldea (DAT)

 

Obraren esku orria

Eta etenik gabe bigarren proiektuari ekin zion elkarteak, kasu berrian ekoizpen propioarekin. Urtetan bihotzean sartuta neraman arantza atera ahal izan zuen DATari esker: Aramaion munduratu eta Arrasateko eskribau izandako Pedro Ignazio de Barrutiaren obra klasikoarekin ausartuko ginen. Horrela, XVIII. mendeko arrasatear gizartea berreskuratu genuen eszenategietarako eta ur handietara sartzen ari ginela kontzienteak ginelako zuzendaritza sendotzea erabaki genuen. Ordudanik gurekin obra  guztietan egon den Itziar Rekalde hasi zen 2005ean zuzendari lanetan.

Donostiako Antzoki Zaharrean, 2007-12-21

 “Actto para la Noche Buena”  izan da DATaren orain arteko obrarik arranditsuena. Bi urtez aritu ginen -2006 (estreinaldia, Arrasaten abenduaren 16an, Amaia antzokian) eta 2007- eta Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta  Nafarroako zenbait antzokitara eraman genuen, arrakasta handiz. Adibidez, Donostiako Antzoki Zaharrean antzeztu genuen 2007ko abenduaren 21 eta 22an, hain zuzen ere Gipuzkoako hiriburuak mendetan euskal antzerkiaren festa ospatu ohi duen Santo Tomaseko data esanguratsuan.  Ekoizpen bikaina burutu genuen, eta Barrutiaren testuari nik egindako egokitzapenari Sabin Salaberriren musika aproposa aplikatu genion. Oso emaitza ona lortu genuen eta euskal prentsa espezializatuak laudorioak izan zituen DATaren lanarentzat.

Arrasaten, 2006-12-16

Obra horretatik gurekin besteetan ere izandako Fernando Martinez de Eredita  teknikariak maisuki landu zuen eszena jokoa. Musika Arrasateko Shot estudioetan grabatu genuen eta emanaldietan talde laguntzaileak izan genituen Goikobalu abesbatza eta Txikitxu dantza taldea. 

Arrasaten, 2006-12-16

Orduko dokekideak  hauexek izan ziren: Mariasun Pagoaga, Marixabel Arsuaga, Joxe Eugenio Otaduy, Josu Jauregi, Arantza Ezkurra, Marga Merkader, Eugenio Etxebeste, Mikel Ezkurra, Elena Velez de Mendizabal, Mikel Irastorza, Saioa Iturbe, Igor Fernandez, Itziar Rosado, Mikel Dominguez eta Josemari Velez de Mendizabal. Esanda geratu den moduan, Itziar Rekalde izan genuen zuzendaria. Aipamen espeziala ere Eusebio Iñarrarentzat, musikarako tekniko aproposa izan baikenuen berarengan.

ETBrako grabaketa

Azpimarratu behar da ETBk obra grabatu zuela, horretarako Aramaioko Kultura Etxean prestatu genuen emanaldi egoki batekin. Euskal Telebistak zenbait aldiz ipini du ordudanik “Actto para la Noche Buena”ren gaineko gure ekoizpen hura antenan eta taldearentzat oso motibagarria gertatu da, gure lana saritutzat eman baitugu. Era berean, geure kontura bideoz grabatu genuen eta helbide honetan ikus daiteke:

http://www.euskonews.com/0514zbk/gaia51405eu.html

 Hurrengo mailari “Iragana iragan” deitu

Obraren Kartela

genion. Mondragón sortu zeneko 750 urtemuga gogoratu nahian, titulu horretako lana idatzi nuen, 2010ean antzezteko. Bitxia gertatu zen herriko zenbait zirkulutatik DATaren asmoaren aurrean aurkeztutako jarrera eta taldeak garbi ikusi zuen bere ibilbideari tinko eutsi behar ziola, askatasunean eta aurre iritzirik gabe jarduteko.  Umorezko klabean zegoen idatzita eta gizartean ainguratuta egoten diren joera ulertezinak kritikatzen zen obran.

Entsegu batean, Aramaion

Arrasaten 2010-12-18

Arrasaten 2010eko abenduaren 18 eta 19an eskaini genuen lana Arrasaten eta herritik kanpo beste bi antzeztokitan ibili baginen ere, obra hau izan da taldeak gutxien mugitu duena. Itziar Rekalde zuzendaria eta Fernando Martinez de Eredita teknikariarekin batera, Mariasun Pagoaga, Marga Merkader, Josu Jauregi, Elena Velez de Mendizabal, Mikel Irastorza, Itziar Rosado, Arantza Ezkurra, Eugenio Etxebeste, Marixabel Arsuaga, Mikel Dominguez, Saioa Iturbe eta Josemari Velez de Mendizabal dokekideak aritu ginen.

Obraren kartela

Laugarren obrari 2012an etorri zitzaion txanda: “Paradisuko atean” Berriro niri egokitu zitzaidan testua idaztea. Hildako baten mamua da elkarrizketa guztietako ardatz nagusia eta berak eramaten du obran zehar, errautsetako ontziaren aurrean giza norbanako bakoitzak duen jarrerarako lotura. Haienganako alaitasun, kezka, haserre, tristura eta zalantza dira protagonista nagusiak azaltzen dituenak.

Ekintza tanatorio batean garatzen da eta edozein tanatoriotako elkarrizketen modukoak sortzen dira obran. Eta errealitate horretan oinarritzen da obraren indarra. Atal desberdinek euren tonu berezia badute ere, osotasunean ulertu behar da antzezlana. Umorezko kutsua eman zitzaion obrari eszenografiaren bitartez. 

Oñatin, 2013-02-24

Arrasaten, 2012-06-01

Orain arte DATaren obrarik mugituena gertatu da, 2012an eta 2013an aritu izan ginelarik. Kritikak oso ongi tratatu zuen espektakulua eta aurrekoak bezala 

bideoz grabatu genuen. Ikusgai dago, helbide honetan:

http://www.youtube.com/watch?v=fhYPgWPbsyg

Arrasaten, 2012-06-01

Estreinaldia Arrasateko Amaia antzokian izan zen, 2012ko ekainaren lehenean. Ekoizpen berri horretako dokekideak hauexek izan ziren:  Arantza Ezkurrra, Mikel Irastorza, Mariasun Pagoaga, Txirri, Maider Alzelay, Itziar Rosado, Marga Mercader, Dorita Murgia, Mikel Dominguez, Silvia María eta Josemari Velez de Mendizabal. Itziar Rekalde zuzendaria, Fernando Martinez de Eredita teknikaria eta Eusebio Iñarra musika arduraduna izan genituen.

Aipatzekoa da, obra honekin emanaldi berezi bat eskaini genuela 2013ko urtarrilaren 13an Mondraberri egunkari digitalaren alde.

Eta 2014an estreinatzen dugu gure antzezlan

Obraren kartela

berria. “Galderak” titulua eman nion obrak egunero edozein une eta tokitan berez sortzen diren galdera bitxi, arraro eta,  batzuetan, ergelen inguruan garatzen du ardatz nagusia. Nork berak galderen planteamendutik bizitzari eskaintzen dion erantzuna da obraren  haria, galdera- erantzuna binomioen araberako etenik gabeko prozesuan. Doke Antzerki Taldearen orain arteko ibilbideari eutsi nahi izan zaio oraingoan ere eta paradoxetan sartuta, umorezko klabea ahalbidetu zaio antzez-entramatuari.

Oraingo honetako kideak ditugu: Arantza Ezkurrra, Mikel Irastorza, Mariasun Pagoaga, Itziar Rosado, Marga Mercader, Dorita Murgia, Mikel Dominguez eta Josemari Velez de Mendizabal. Beti bezala, Itziar Rekalderen zuzendaritzapean eta Fernando Martinez de Ereditaren tekniko-laguntzarekin. Eta estreinaldia Aramaioko Kultura Etxean da, maiatzaren 31an. 

Aipamen berezi bi egin behar ditut. Lehena Eneritz Tirados, bera izan baita gure ekoizpenean burututako lau obretako kartel-egilea. Eta zer esanik ez, Mari Jose Unzueta gure diruzaina, urte hauetako kontuak txintxo-txintxo koadratzen ahalegindu dena.

Beste esparru batzuk

Kale antzerkian aritu izan dira dokekideak zenbait aldiz, “Ezkontza” obra antzeztu zutelarik 2008an eta 2009an Arrasaten.

Antzerki ikastaroak izan dira DATaren beste ardura, taldekideentzat ez ezik baita teatroaz zerbait ikasi nahi izan duten guztientzat ere. Arrasate eta Aramaion urtero antolatu da tailerren bat,  goi mailako irakaslerekin. 

DATaren lana aintzakotzat hartu da zirkulu espezializatuetan eta haren ondorioz beste esparrutara ere hedatu da gure jardunbidearen emaitza. Horra hor, adibidez, zinea. Mariasun

Mariasun Pagoaga, entsegu batean

Pagoaga kideak bere arte eszenikoa erakutsi du pantaila handi eta txikian ere. Zenbait pelikulatan hartu du esku protagonismo handiarekin.

Errepaso txiki hau amaitu baino lehen, derrigorrez aitatu behar ditugu Arrasate eta Aramaioko Udalak, beraien laguntzarik gabe ez baikenuen egindakoa burutuko. Oinarrizkoak izan dira orain arteko beren laguntzak. Eta gero zerrenda luzea dator, baina modu espezialez hamar urte hauetan gure lanaz arreta ipini duten guztioi luzatu nahi genieke eskerrona.

Esan baligute 2004ko ekainean hamar urte geroago estreinaldi berri baten aurrean egongo ginela, ez genuen sinetsiko.

Informazio gegiago:

 http://dokeantzerkitaldea.blogspot.com.es/

http://dokeantzerkitaldea.blogspot.com.es/